De missie, visie en strategie geven richting aan de route van Rail & OV in de komende jaren. In figuur 1 is dit weergegeven in een routekaart.

Het jaar 2025 was een druk jaar dat voor een groot deel in het teken stond van de overgang naar de nieuwe pensioenregeling per 1 januari 2026. 

Op 30 mei 2023 heeft de Eerste Kamer ingestemd met de Wet toekomst pensioenen (Wtp). De Wtp is per 1 juli 2023 in werking getreden en leidt ertoe dat alle pensioenregelingen in Nederland uiterlijk op 1 januari 2028 moeten voldoen aan de eisen van de Wtp. Om dit te realiseren is in 2021 bij Rail & OV het meerjarenproject Nieuwe pensioenregeling (NPR) gestart.  In de afgelopen jaren zijn veel van onze werkzaamheden gericht geweest op een goede overgang naar de nieuwe regeling. 

Na deze intensieve voorbereiding was het zover en is Rail & OV op 1 januari 2026 overgegaan naar de nieuwe Wtp pensioenregeling. 

Op 17 december 2025 heeft het bestuur definitief besloten over te gaan naar de nieuwe pensioenregeling. Voor dit besluit waren o.a. de volgende punten van belang: 

• De inrichting van de nieuwe regeling en de overgang naar de nieuwe regeling was volgens de afspraken met sociale partners. 
• Het verantwoordingsorgaan had een positief advies gegeven over de evenwichtigheid van de overgang.
• Er was een verklaring van geen bezwaar van DNB. 
• Er was aangetoond dat Rail & OV de overgang en de nieuwe regeling beheerst kon uitvoeren. 
• Het besluit werd unaniem gesteund door onze sleutelfunctiehouders, externe adviseurs van de audit & risk commissie, certificerend actuaris en de externe accountant. 
• Maar bovenal was de financiële positie van Rail & OV zodanig dat de transitie evenwichtig kon plaatsvinden. 

De financiële positie ultimo december 2025 was van groot belang voor de beoordeling van de evenwichtigheid. Om die reden is de financiële positie gedurende de periode tussen de besluitvorming op 17 december 2025 en het moment van invaren op 1 januari 2026 intensief gemonitord. De financiële positie bleef stabiel en Rail & OV had ultimo 2025 een dekkingsgraad van 141,5%.

Op onze website staan uitgebreide verantwoordingsdocumenten, zoals het transitieplan, het implementatieplan, het pensioenreglement, de ABTN 2026 en voorlichting over de nieuwe pensioenregeling. Wij hechten veel belang aan deze voorlichting en hebben hieraan veel aandacht besteed, zoals informatie op de website, voorlichtingsbijeenkomsten door het hele land en webinars. En ook in de persoonlijke communicatie naar deelnemers, zoals de prognosebrief in november 2025. 

Bij de besluiten die wij in 2025 hebben genomen om de nieuwe regeling mogelijk te maken, zijn de sleutelfunctiehouders actief betrokken. Ook de samenwerking met de sociale partners en het verantwoordingsorgaan bleef gedurende 2025 goed. Er is een grote betrokkenheid over en weer, waarbij snel en adequaat is gereageerd op de ontwikkelingen. 

De communicatie richting onze deelnemers is heel belangrijk. De afgelopen jaren hebben we veel aandacht besteed aan de overgang naar de nieuwe regeling. Veelgehoorde vraag van onze deelnemers daarbij was, wat de nieuwe regeling voor de hoogte van hun pensioen betekent. Deze informatie hebben we in het laatste kwartaal 2025 kunnen geven. Wel in de vorm van een prognose omdat de persoonlijke gevolgen sterk afhankelijk zijn van de uiteindelijke invaardekkingsgraad. In aansluiting hierop hebben we in het hele land voorlichtingsbijeenkomsten gehouden om de prognosebrief en de overgang naar de nieuwe regeling toe te lichten en vragen te kunnen beantwoorden. Van deze voorlichtingsbijeenkomsten is goed gebruik gemaakt door onze deelnemers. Naast de voorlichtingsbijeenkomsten was er ook de mogelijkheid om deel te nemen aan diverse webinars. Deze webinars waren soms gericht op specifieke thema's als het aangepaste partnerpensioen. 

Om onze deelnemers goed te informeren over de nieuwe pensioenregeling, zijn er in 2025 opleidingstrajecten geweest voor al onze werknemers. Ook voor degenen die in hun werkzaamheden minder met de inhoud van de nieuwe pensioenregeling te maken hebben. 

DORA is een Europese verordening die van toepassing is op de gehele Europese financiële sector. Deze uitgebreide verordening stelt nieuwe en strengere eisen aan het verhogen van de cyberweerbaarheid waaronder de beheersing van de ICT-risico’s bij onze uitbestedingen. De verordening is op 17 januari 2025 ingegaan. Wij hebben onze beleidsdocumentatie, processen en procedures ermee in lijn gebracht. Hiervoor is een nieuwe uitgebreide rapportage ingericht voor DNB en zijn alle uitbestedingsovereenkomsten met leveranciers die onder de DORA regelgeving vallen, aangepast. Eind 2025 waren alle lopende uitbestedingsovereenkomsten in overstemming met de DORA regelgeving. 

Los van DORA blijven informatiebeveiliging en cybersecurity in brede zin onze aandacht houden. Wij blijven de ontwikkelingen daarin nauwgezet volgen en opvolgen.

De ontwikkelingen op het gebied van artificial intelligence (AI) gaan razendsnel. In 2025 is verder onderzocht op welke gebieden wij AI effectief in kunnen zetten, bijvoorbeeld in de communicatie met onze deelnemers. Hiervoor is de chatbot "Annemiek" ingericht die ons helpt bij het beantwoorden van vragen van deelnemers. We zetten AI ook in als ondersteuning bij de analyses voor het vermogensbeheer. Omdat de ontwikkelingen van AI snel gaan, moet er een stevig fundament voor veilig gebruik ervan zijn. In onze bouwstenen en risicobeleid houden wij hier rekening mee.

In 2025 zijn de nieuwe administratiesystemen live gegaan. De nieuwe functionaliteiten bieden diepere inzichten in de portefeuilles en zijn gebaseerd op de uitvoering van de nieuwe pensioenregeling. Daarbij sluiten we aan bij de huidige marktstandaarden en de marktontwikkelingen op het gebied van ICT en datamanagement. Dit stelt ons in staat om de beleggingen goed te beheren. De basis staat. De komende periode vindt doorontwikkeling plaats. 

Om de pensioenuitvoering toekomstbestendig te maken, loopt ook hier een meerjarenproject. Het meerjarenproject richt zich op de overgang naar Wtp en betreft niet alleen de administratie, maar ook de communicatie met deelnemers en werkgevers via nieuwe portalen en toepassingen. 

Eind 2024 is besloten om te gaan samenwerken met IG&H als softwareleverancier voor de uitvoering van onze nieuwe regeling. Uitdagend hierbij was onze wens om per 1 januari 2026 over te gaan naar de nieuwe regeling. Door zowel de grote inzet van onze softwareleverancier als de inzet van onze medewerkers hebben wij dit gerealiseerd. In 2026 vervolgen wij de implementatie van de nieuwe regeling, met onder andere de coördinatie op het invaren en de persoonlijke communicatie richting onze deelnemers over de gevolgen van de overgang.

Op 1 januari 2025 was de start van de Uniforme Pensioen Aangifte (UPA). Daardoor kunnen alle werkgevers maandelijks tegelijk met de salarisbetaling aan hun werknemers de voor het pensioen relevante gegevens aan ons aanleveren. Inmiddels maken bijna alle werkgevers gebruik van de mogelijkheid om de gegevens van hun werknemers via de UPA aan te leveren. 

In 2025 is de actuele dekkingsgraad van Rail & OV gestegen van 128,6% naar 141,5% (zie Tabel 2). De beleidsdekkingsgraad kwam uit op 135,8% (zie Tabel 3). Ten opzichte van de vereiste dekkingsgraad van 121,8% betekent dit dat er geen reservetekort is volgens de regels van het Financieel Toetsingskader (nFTK). Eind 2025 is de reële dekkingsgraad van Rail & OV 99,9% (2024: 98,1%).

Het saldo van baten en lasten (zie Tabel 4 en Tabel 5) is in 2025 uitgekomen op € 1.682 miljoen. Dit resultaat is toegevoegd aan de reserves.

De premiebijdragen bedroegen in 2025 € 551 miljoen en zijn toegenomen ten opzichte van 2024 (€ 528 miljoen). Dit wordt verklaard door een toename van het aantal actieve deelnemers. Daarnaast zijn de cao-lonen van veel aangesloten werkgevers gestegen gedurende 2025. Meer informatie over de premie staat verderop in deze paragraaf.

De waarde van de beleggingsportefeuille is in 2025 afgenomen van € 25,7 miljard naar € 25,2 miljard. Het nettorendement bedroeg -1,1% (8,6% in 2024). Paragraaf 3.3 Beleggen gaat hier nader op in.

De pensioenuitkeringen bedroegen in 2025 € 775 miljoen. Deze zijn toegenomen ten opzichte van 2024 (€ 754 miljoen). De pensioenen zijn per 1 januari 2025 met 3,07% geïndexeerd. Daarnaast zijn er in 2025 meer pensioengerechtigden dan in 2024. Het grootste deel van de uitkeringen is ten behoeve van het ouderdomspensioen: € 647 miljoen (2024: € 627 miljoen). Er werd voor € 121 miljoen uitgekeerd aan nabestaandenpensioen (2024: € 120 miljoen).

De technische voorzieningen zijn afgenomen van € 19.940 miljoen naar € 17.790 miljoen. Deze mutatie wordt in Tabel 6 verder gespecificeerd.

In Tabel 8 en Tabel 9 staan de indexatiepercentages weergegeven van de (ex-)deelnemers en gepensioneerden met een Spoorwegpensioenfonds (SPF)- en Pensioenfonds Openbaar Vervoer (SPOV)-achtergrond. Voor nieuwe actieve deelnemers die in dienst traden na 1 april 2020 zijn de kolommen van 2021, 2022, 2023, 2024 en 2025 van Tabel 8 van toepassing. 

Het bestuur wil deelnemers nu en in de toekomst een goed ouderdoms-, arbeidsongeschiktheids- en partner- en wezenpensioen bieden. De afspraken over de regeling zijn gemaakt door sociale partners in de sector. Het risico van een wijziging van de financiële positie van het pensioenfonds ligt bij het collectief van deelnemers. De regeling kent een voorwaardelijke indexatie van de pensioenen (zie vorige paragraaf Indexatie).

De premie die de werkgever aan het pensioenfonds betaalt, is afhankelijk van de variant die op de werkgever van toepassing is. Variant A is onder andere van toepassing op de NS en ProRail. Variant C is van toepassing op werkgevers in de Railinfra-sector. Voor de Openbaar Vervoer-werkgevers is dit Variant D. De premies, opbouwpercentages en franchises voor 2025 per regeling staan in Tabel 10.

Naast de pensioenpremie wordt in alle regelingen een premie voor het Anw-hiaatpensioen gerekend van € 110 per deelnemer. Verder wordt - op basis van vrijwillige aansluiting - een WIA-excedent-premie geheven van 1,00% van het inkomen boven het maximum dagloon. 

Rail & OV wil pensioen begrijpelijk maken en de relatie met deelnemers en werkgevers versterken. Het fonds werkt hiervoor volgens een meerjaren-communicatiebeleidsplan. Door middel van verschillende onderzoeken volgen we continu onze voortgang. De inzichten die dit oplevert, helpen ons om de communicatie steeds beter aan te laten sluiten op de wensen en behoeften van deelnemers en werkgevers.

Het jaar 2025 stond grotendeels in het teken van de overgang naar de nieuwe pensioenregeling per 1 januari 2026. In de eerste helft van het jaar lag de nadruk hierbij op algemene informatie over de nieuwe regeling en het proces richting de overgang. Hiervoor zijn de volgende activiteiten ontwikkeld:

• Website. Een speciaal onderdeel op de website bood alle actuele informatie over de nieuwe pensioenregeling.
• Online themabijeenkomsten. In 2025 organiseerden we digitale bijeenkomsten over de belangrijkste wijzigingen, zoals de verdeling van de buffer bij het invaren, de variabele pensioenuitkering en het nieuwe partnerpensioen. De bijeenkomsten werden goed bezocht en gewaardeerd.
• Pensioenmagazine. We hebben ons pensioenmagazine uitgerust met speciale katernen over de nieuwe pensioenregeling, gericht op verschillende doelgroepen. Dit maakte het mogelijk om in te spelen op de kenmerken en behoeften van verschillende leeftijdsgroepen: jonger dan 40, 40-55 jaar, 55 jaar tot pensioen en pensioengerechtigden.
• Digitale nieuwsbrief. Naast de reguliere digitale nieuwsbrief verscheen meermaals een speciale editie over de nieuwe pensioenregeling, gericht op informeren én activeren.
• Prognosebrief. In het voorjaar startte de ontwikkeling van de prognosebrief. Deze werd zowel kwantitatief als kwalitatief getest bij deelnemers en gepensioneerden en voorgelegd aan de AFM. De feedback is verwerkt om de brief zo persoonlijk mogelijk te maken.
• Pensioenbarometer. De in 2024 gestarte onderzoekstool naar beleving en informatievoorziening is in 2025 voortgezet. Uit de onderzoeken bleek dat deelnemers vertrouwen hadden in de manier waarop Rail & OV met de transitie om zou gaan en dat onze communicatiekanalen effectief waren. Het grootste zorgpunt van deelnemers was dat het lang duurde voordat duidelijk zou worden wat de transitie voor hen persoonlijk zou betekenen. De resultaten hielpen om de communicatie continu te verbeteren.

In de tweede helft van het jaar werd de communicatie specifieker en persoonlijker. De volgende middelen zijn ingezet:

• Verzending prognosebrief. In november ontvingen alle deelnemers en gepensioneerden de prognosebrief met voor het eerst een reële verwachting van de persoonlijke effecten van de overgang.
• Bijeenkomsten in het land. In samenwerking met werkgevers organiseerden we bijeenkomsten op locatie om de persoonlijke brief toe te lichten. Voor gepensioneerden vonden aparte bijeenkomsten plaats op diverse locaties in het land. De interactieve opzet werd goed gewaardeerd.
• Video’s op de website. In het najaar publiceerden we doelgroepgerichte video’s op onze website, waarin de prognosebrief verder werd toegelicht.

We hadden 21.596 persoonlijke klantcontacten in 2025. Ten opzichte van 2024 is dit een kleine stijging. Deze stijging is vooral te verklaren door het verhoogde aantal contacten tijdens de verzending van de prognosebrieven in november. Wij meten de waardering van deelnemers voor de persoonlijke gesprekken en telefonische contacten. In 2025 waardeerden de deelnemers deze klantcontacten met een 9,1 (op een schaal van 10).

Rail & OV vult sinds 2022 jaarlijks een online vragenlijst in, gebaseerd op de bepalingen van de gedragslijn. Eind 2025 is de zogenoemde 3-meting uitgevoerd. De overall score is bij deze 3-meting met 3% gestegen van 94% in 2024 naar 97% (zeer goed) in 2025.

De klachtenregeling van Rail & OV staat open voor iedere persoon die op grond van de pensioenregeling van Rail & OV recht heeft op een pensioen(uitkering). We gaan uit van de wettelijke definitie van een klacht zoals opgenomen in de Wet toekomst pensioenen (Wtp): ‘Elke uiting van ontevredenheid van een persoon, gericht aan de pensioenuitvoerder, wordt beschouwd als een klacht’. In 2025 zijn 203 klachten of negatieve klantsignalen ingediend, waarmee het aantal klachten ten opzichte van 2024 (112) is gestegen. Van de klachten in 2025 waren er 13 verwijtbaar aan Rail & OV.  In 2025 zijn er klachten ingediend over het invaren, mede naar aanleiding van het sturen van de prognosebrief. Daarnaast is een aantal standaard stuitingsbrieven ontvangen van deelnemers die zich hebben gewend tot de stichting pensioenvoldoen.nl. Op de laatste werkdag van 2025 zijn er via de stichting pensioenvoldoen.nl uiteindelijk 689 standaard stuitingsbrieven binnengekomen. Deze klachten zijn begin 2026 verwerkt en worden opgenomen in de rapportage in het jaarverslag van 2026. De overige klachten zijn divers. De verdeling staat in Tabel 13.

Rail & OV meet elk jaar de klanttevredenheid over de afhandeling van de klacht. De resultaten voor 2025 staan in Tabel 14. 

Rail & OV heeft in 2025 stappen gezet om zo veel mogelijk klantsignalen te registreren. Een klantsignaal is een melding of feedback van een klant. Dit kan een uiting van ontevredenheid zijn, maar ook een onduidelijkheid, een suggestie, een compliment of een idee. In 2025 zijn 1.761 klantsignalen geregistreerd. 

Op basis van deze klantsignalen zijn in 2025 de volgende verbeteracties uitgevoerd die hieronder nader worden toegelicht: 

• Loonheffingskorting: Veel deelnemers hebben behoefte aan uitleg over hoe loonheffingskorting werkt. Informatie hierover op de website is aangepast en heeft een update gekregen. Ook de infographics zijn aangepast.
• Datalek UPO ex-partner: Ex-partners hebben ten onrechte de mogelijkheid gehad om het UPO van 2009 en 2014 van hun ex-partner in de digitale mijnomgeving in te zien. De UPO's zijn inmiddels uit de mijnomgeving verwijderd. Ook zijn de procedures aangescherpt om te voorkomen dat dit opnieuw kan gebeuren. De Autoriteit Persoonsgegevens is over dit datalek geïnformeerd. 
• Onduidelijkheid over hoogte inkomen na vervallen AOW-vervanging: Voor gepensioneerden waarvan de AOW-vervanging stopt, was niet duidelijk dat de AOW-uitkering van de SVB hiervoor in de plaats komt. In het UPO wordt een regel toegevoegd waarin Rail & OV uitlegt dat deelnemer vanaf het vervallen van de AOW-vervanging recht heeft op AOW van de SVB. 
• Uitleg over jaaropgave: De informatieflyer die bij de eerste specificatie van het nieuwe jaar wordt verstuurd, is aangevuld met informatie voor deelnemers die voor het eerst een jaaropgave van Rail & OV ontvangen.
• Verzoek waardeoverdracht: Bij waardeoverdracht van meerdere polissen bij dezelfde pensioenuitvoerder zijn er in een aantal gevallen fouten gemaakt. Waardes van polissen zijn met elkaar verward of communicatie gaat over de verkeerde polis. Met medewerkers van de betreffende afdelingen zijn de klachten doorgenomen. Zij gaan duidelijker administreren als het meerdere polissen betreft.

Het beleggingsbeleid van Rail & OV is gericht op het genereren van een goed beleggingsrendement op basis van een vastgesteld risicoprofiel. Hierbij houden we rekening met duurzaamheid en de langetermijnhorizon die het pensioenfonds heeft. Om de beleggingsdoelstelling te realiseren gaan we uit van een aantal beginselen, de zogenaamde beleggingsovertuigingen. Deze overtuigingen gaan onder andere over de werking van de economie en financiële markten. De houding ten aanzien van rendement, risico en duurzaamheid in combinatie met de beleggingsovertuigingen vormt het raamwerk voor de beslissingen die we nemen.

Het hieronder beschreven beleggingsbeleid gaat over het beleid vóór de overgang naar de nieuwe pensioenregeling per 1 januari 2026, tenzij expliciet anders is aangegeven. In 2025 hebben we ons beleid al gedeeltelijk aangepast met het oog op de nieuwe pensioenregeling. Hiermee sorteren we alvast voor op deze nieuwe situatie, met als doel een soepele overgang. 

De beleggingsovertuigingen vormen de basis voor het beleggingsbeleid. Ze voorkomen ad hoc-beleid en bieden houvast in tijden van crisis. De beleggingsovertuigingen van Rail & OV zijn:

• Rendement wordt behaald door beleggingsrisico te nemen.
• Spreiding verbetert de verhouding tussen rendement en risico.
• Rail & OV heeft de verantwoordelijkheid om vanuit haar rol als pensioenbelegger bij te dragen aan een leefbare wereld.
• Rail & OV ziet geen toegevoegde waarde in het inspelen op fluctuaties van financiële markten.
• Illiquide beleggingen bieden een aanvullende risicopremie en dragen op balansniveau bij aan risicoreductie. 
• Actief beleid en actief beheer stellen ons in staat om waarde toe te voegen.
• Het integreren van beheer en regie in onze eigen organisatie leidt tot beter inzicht in financiële markten en draagt daardoor bij aan beter onderbouwde beleggingsbeslissingen.
• Rail & OV belegt uitsluitend in categorieën en instrumenten die voldoende beheersbaar, transparant en uitlegbaar zijn.
• Risicomanagement draagt bij aan een robuust beleggingsbeleid.
• Kosten moeten in verhouding staan tot het rendement en uitlegbaar zijn. 

De hoofddoelstelling van ons beleggingsbeleid is om de beleggingen zo in te richten dat we op lange termijn aan de pensioendoelstelling kunnen voldoen. Hierbij is het doel om:

• Een goed beleggingsrendement te genereren op basis van een vastgesteld risicoprofiel.
• De strategische beleggingsmix aan te laten sluiten bij de samenstelling van de verplichtingen.

Daarbij hebben we voldaan aan het zogenoemde Prudent Person-principe. Alle genomen besluiten - inclusief de uitvoering daarvan - voldoen aan de 13 uitgangspunten van het Prudent Person Beleid. Daarmee voldoen we aan de wettelijke plicht om te beleggen op een manier die een zorgvuldig, deskundig en voorzichtig persoon ook zou doen, met als hoofddoel het veiligstellen van de pensioenuitkeringen.

Het risicoprofiel van het vermogensbeheer komt tot stand door onderzoek te doen naar welke risico’s deelnemers van Rail & OV kunnen en willen dragen. Bij de vaststelling van het gewenste risico maken we onder andere een afweging tussen kans op pensioenverlaging en kans op indexatieverlening. Bij deze afweging betrekt Rail & OV de uitkomsten van onderzoek naar de risicobereidheid van actieve deelnemers en gepensioneerden. In 2023 heeft er een deelnemersonderzoek plaatsgevonden. De uitkomsten van dit onderzoek worden meegewogen bij het opstellen van het beleggingsbeleid. Met behulp van een Asset Liability Management (ALM)-studie bepaalt het fonds een strategische beleggingsmix die bij deze afweging aansluit, gegeven de economische en financiële verwachtingen.

De ALM-studie vormt een belangrijke basis voor het beleggingsbeleid. De studie brengt de mogelijke impact op de dekkingsgraad en de pensioenaanspraken van verschillende alternatieven voor het strategisch beleggingsbeleid in kaart. Dit doet de ALM-studie voor een set van economische scenario’s. Daarbij wordt rekening gehouden met onder andere de beleggingsovertuigingen, de risicohouding, de duurzaamheidspreferenties van deelnemers en de doelstellingen. We maken de effecten voor verschillende deelnemersgroepen inzichtelijk. Dit doen we zodat we de belangen van deelnemers evenwichtig kunnen afwegen. Op basis hiervan stelt het bestuur de gewenste strategische beleggingsmix vast.

Vanwege de overgang naar de nieuwe pensioenregeling per 1 januari 2026 hebben we in 2025 verschillende ALM-deelstudies gedaan naar ons beleggingsbeleid: 

• We hebben bepaald hoe we onze beleggingen verdelen binnen de matchingportefeuille en de returnportefeuille. In het laatste kwartaal van 2025 hebben we onze beleggingen al volledig aangepast aan de nieuwe situatie. 
• We hebben vastgesteld hoe we de collectieve reserves en voorzieningen gaan beleggen.
• We hebben de samenhang tussen de ambitie en pensioenpremie in kaart gebracht. Dit heeft geleid tot een basispremie voor 2026.
• Tot slot hebben we gekeken naar de evenwichtigheid van de solidariteitsreserve en het invaren. Dit heeft bijgedragen aan de besluitvorming hierover.

Voor elke beleggingscategorie waarin het pensioenfonds belegt, wordt een investment case opgesteld. Hierin wordt onderbouwd waarom en hoe het fonds in de verschillende beleggingscategorieën belegt. Deze investment case bestaat uit drie delen die iedere drie jaar worden herijkt.

• In deel 1 staan de karakteristieken van de categorie beschreven en hoe het beleggingsuniversum eruitziet. Het beleggingsuniversum is het geheel aan beleggingsinstrumenten en beleggingsactiva waaruit een belegger kan kiezen om in te investeren.
• Als de categorie voldoende aansluit bij de uitgangspunten van Rail & OV, worden in deel 2 de strategische restricties en vrijheidsgraden opgesteld. Ook wordt de benchmark bepaald.
• In deel 3 wordt de implementatie van de categorie beschreven.

Het bestuur stelt deel 1 en deel 2 van de investment case vast, het uitvoerend bestuur deel 3. 

Rail & OV belegt duurzaam om bij te dragen aan een duurzame toekomst voor huidige en toekomstige generaties. Het fonds heeft de verantwoordelijkheid om vanuit haar rol als pensioenbelegger bij te dragen aan een leefbare wereld. Het neemt daarom ook niet-financiële factoren zoals milieu, maatschappij en goed bestuur (ESG: Environmental, Social en Governance) mee in het beleggingsbeleid. Rail & OV is ervan overtuigd dat dit leidt tot betere beleggingsbeslissingen en dat het op lange termijn bijdraagt aan een beter risico- en rendementsprofiel. Het fonds gebruikt haar invloed als belegger om ondernemingen en landen aan te zetten hun prestaties op het gebied van ESG te verbeteren. Rail & OV houdt hierbij rekening met de voorkeuren van haar deelnemers en neemt deze mee in de beleidsvorming.

In 2025 heeft Rail & OV de structuur van het MVB-beleid verder aangescherpt. Het beleggingsuniversum van het fonds is daarbij het vertrekpunt: we focussen ons op de beleggingen die qua risico- en rendementsprofiel passen binnen ons beleggingsuniversum. Binnen dat universum hanteren we vervolgens drie heldere lagen.

Beleggingen waar Rail & OV als pensioenfonds niets mee te maken wil hebben, worden uitgesloten. Het gaat hier om ondernemingen, overheden of andere instanties die onze normen op het gebied van milieu, maatschappij en bestuur stelselmatig schenden, of die activiteiten ontplooien die wij als fonds principieel onaanvaardbaar achten, ongeacht de financiële consequenties.

Daarnaast kiest Rail & OV er bewust voor om een deel van de portefeuille specifiek te bestemmen voor beleggingen die een aantoonbaar positieve bijdrage leveren aan milieu of maatschappij. Deze beleggingen worden ingesloten via een minimale allocatie. Op die manier maakt het fonds ook daadwerkelijk impact met haar vermogen.

Bij alle overige beleggingen, en veruit het grootste deel van het beleggingsuniversum, integreren we maatschappelijke en ecologische kenmerken in de afweging of een belegging interessant is. ESG-factoren zijn daarmee een vast onderdeel van de beleggingscyclus, van de selectie van beleggingscategorieën tot de beoordeling van individuele beheerders. Hierdoor kunnen we beter geïnformeerde beleggingsbeslissingen maken en een robuuster portefeuille samenstellen. 

Het MVB-beleid van Rail & OV is uitgewerkt aan de hand van vier thema’s:

1. Maatschappelijk onbetamelijk gedrag: Rail & OV wil niet beleggen in instellingen die zich schuldig maken aan maatschappelijk onbetamelijk gedrag, of dat nu voortkomt uit het type product of dienst dat zij leveren, of uit de wijze waarop zij opereren. Rail & OV heeft hiervoor de volgende beleidsdoelstelling geformuleerd: het niet beleggen in entiteiten die handelen in strijd met het normenkader van het fonds.
2. Klimaatverandering: Rail & OV stelt zich ten doel klimaatverandering tegen te gaan. Dat vertaalt zich in een concreet CO₂-reductiepad voor de beleggingsportefeuille, met als doelstelling een uitstoot die in 2030 minimaal 50% lager is dan in 2019 en een netto-nul-doelstelling voor eind 2050. Klimaat is daarbij geïntegreerd in de gehele beleggingscyclus, van uitsluiting van fossiele activiteiten tot het actief beleggen in de energietransitie via infrastructuur.
3. Biodiversiteitsverlies: Rail & OV wil biodiversiteitsverlies tegengaan. Na een periode van kennisopbouw en verkenning heeft Rail & OV in 2025 een formele volgende stap gezet in het Nature Target Setting Framework van de Finance for Biodiversity Foundation: van verkennen naar beoordelen en prioriteren. Op basis van de verkenning zijn drie materiële biodiversiteitsaspecten vastgesteld: landgebruik, watergebruik en milieuvervuiling. Deze vormen de basis voor verdere integratie in de portefeuille. Voor het eerst zijn er concrete KPI's en ambitieniveaus geformuleerd, gericht op het borgen van voldoende kennis bij beheerders en de betrouwbaarheid van indicatoren, als opmaat naar concrete doelstellingen op de beleggingen. 
4. Maken van impact op milieu en maatschappij: Rail & OV kiest er bewust voor om een deel van de portefeuille in te zetten voor beleggingen met een aantoonbaar positieve impact. Daarvoor zijn vier doelstellingen geformuleerd: het versnellen van de energietransitie, het verduurzamen van de industrie, het stimuleren van sociale factoren en het bijdragen aan meer scholing, kinderopvang en betaalbare huisvesting.

Rail & OV zet verschillende instrumenten in om het MVB-beleid te realiseren.

ESG-integratie betekent dat ESG-factoren worden meegewogen in beleggingsbeslissingen, van de categoriekeuze tot de beheerdersselectie. De specifieke invulling verschilt per beleggingscategorie, maar het beleggingsuniversum van Rail & OV is altijd het vertrekpunt.

Engagement is enerzijds een verantwoordelijkheid van de externe managers, die binnen de door Rail & OV vastgestelde kaders hun eigen engagementbeleid voeren. Rail & OV stelt de uitgangspunten vast, waaronder de verwachting dat managers engagement gebruiken om dreigende uitsluitingen te voorkomen, en houdt toezicht op de invulling. Anderzijds heeft Rail & OV een engagement provider aangesteld die namens Rail & OV engagement voert met de ondernemingen waarin Rail & OV belegt. Ten slotte neemt Rail & OV ook deel aan collectieve engagementtrajecten, waarbij samenwerking met andere beleggers de slagkracht vergroot.

Stemmen op aandeelhoudersvergaderingen stelt Rail & OV in staat invloed uit te oefenen op ondernemingen. Via het stembeleid worden concrete eisen gesteld, onder meer op het gebied van klimaat en bestuur. Een volledig overzicht van uitgebrachte stemmen is terug te vinden op de website van Rail & OV.

Uitsluiten is het sluitstuk van het instrumentarium. Rail & OV sluit landen en ondernemingen uit wanneer zij activiteiten ontplooien die fundamenteel strijdig zijn met de normen van het fonds, of wanneer engagement en stemmen onvoldoende effect sorteren. De uitsluitingslijst omvat onder meer producenten van controversiële wapens en tabak, bedrijven actief in schaliegas, teerzandolie, arctisch boren en thermische kolen, landen die op de sanctielijst van de VN of de EU staan en stelselmatige schenders van mensenrechten, milieunormen of goed bestuur die onvoldoende verbetering laten zien. Een volledig overzicht is beschikbaar op de website van Rail & OV.

Onder de Europese Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR) zijn pensioenfondsen en fondsbeheerders verplicht te rapporteren over de duurzaamheidsrisico's en de ongunstige effecten van hun beleggingen. Rail & OV classificeert zichzelf als een zogenaamd artikel 8-fonds. Dit betekent dat het fonds ecologische en sociale kenmerken actief bevordert en duurzaamheidsrisico's meeneemt bij de uitvoering van de pensioenregeling.

Rail & OV voldoet via de website aan de publicatievereisten die gelden voor artikel 8-fondsen. Het fonds biedt transparantie over de duurzaamheidskenmerken van de portefeuille en de pensioenregeling. Daarin is duidelijk gemaakt dat de pensioenregeling ecologische en sociale kenmerken promoot, maar dat er geen minimumaandeel aan duurzame beleggingen in de zin van SFDR is vastgesteld. De voornaamste reden hiervoor is dat de beschikbare data onvoldoende betrouwbaar is om op een dergelijk minimumaandeel te sturen.

In 2025 heeft Rail & OV een externe consultant opdracht gegeven de SFDR-documentatie kritisch te toetsen. De uitkomsten van deze analyse waren positief: de documentatie voldoet aan de eisen van de wetgeving, en de gesignaleerde aandachtspunten waren van beperkte omvang. De bevindingen hebben er toe geleid dat de kwaliteit van de documenten op een aantal punten is verbeterd. Rail & OV heeft hiermee meer zekerheid gekregen dat de SFDR-rapportages correct en volledig zijn, en kan met vertrouwen verantwoording afleggen over de naleving van de wetgeving.

Naast transparantie over de duurzaamheidskenmerken is Rail & OV onder SFDR verplicht een bijlage aan dit jaarverslag toe te voegen: de zogenoemde Annex IV. Dit is een vragenlijst die ingaat op de wijze waarop duurzaamheid is geborgd binnen de pensioenregeling. De bijlage is opgenomen in paragraaf 8.5 van dit jaarverslag.

Annex IV is een verplichte bijlage voor artikel 8-producten zoals de pensioenregeling van Rail & OV. In de bijlage wordt beschreven in welke mate en op welke wijze de pensioenregeling ecologische en sociale kenmerken bevordert. De belangrijkste punten zijn:

De pensioenregeling van Rail & OV bevordert ecologische en sociale doelstellingen en heeft hiervoor diverse maatregelen getroffen binnen het MVB-beleid. Voorbeelden hiervan zijn het uitsluiten van grote vervuilers, het reduceren van de CO2-voetafdruk en het stimuleren van verduurzaming. Rail & OV heeft geen specifieke allocatiedoelstelling geformuleerd conform de SFDR-definitie die een milieu- of sociale doelstelling nastreeft. De onvoldoende betrouwbaarheid van de beschikbare data maakt het niet verantwoord op een dergelijke doelstelling te sturen. Vrijwel alle beleggingen van Rail & OV zijn afgestemd op de ecologische en sociale doelstellingen die het fonds bevordert, als direct gevolg van het feit dat bijna de gehele beleggingsportefeuille binnen de scope van het MVB-beleid valt. De enige uitzondering betreft derivaten: dit zijn financiële instrumenten zonder een onderliggende entiteit of project, waardoor ze niet in de rapportage kunnen worden meegenomen.

De EU-taxonomie is een classificatiesysteem om te bepalen welke economische activiteiten als duurzaam aangemerkt mogen worden. De taxonomie is verbonden met SFDR: fondsen die zichzelf als artikel 8 classificeren, zijn verplicht te rapporteren over het aandeel van de portefeuille dat als 'taxonomy-aligned' kan worden aangemerkt. Per 31 december 2025 bedraagt dit aandeel 7,5% van de beleggingen. Voor een gedetailleerde toelichting verwijzen we naar paragraaf 8.5.

Een belangrijke ontwikkeling in 2025 was de aankondiging van Amerikaanse importheffingen en belastingverlagingen. Deze zorgde voor verhoogde onzekerheid over de toekomstige inflatie en economische groei. De financiële markten reageerden wisselend op deze ontwikkelingen: enerzijds groeide het optimisme over bedrijfswinsten door lagere belastingen en deregulering, anderzijds namen de zorgen toe over mogelijke handelsspanningen en hogere inflatie door importheffingen. Deze verhoogde onzekerheid hield het hele jaar aan, maar de gevreesde negatieve impact op de economie en financiële markten viel (in 2025) mee. Wel zorgde zijn aankondiging van importheffingen op 2 april voor een tijdelijke daling op aandelenmarkten.

In 2025 bleef inflatie een belangrijk aandachtspunt op de financiële markten, al was het beeld duidelijk rustiger dan in de jaren ervoor. In veel landen daalde de inflatie verder richting de doelstelling van centrale banken, maar bleef zij in de dienstensector relatief hardnekkig. Vooral de nog altijd stevige loongroei zorgde ervoor dat de inflatie langzaam afnam. Eind 2025 bedroeg de inflatie in Nederland 2,8%, in de eurozone 2,0% en in de Verenigde Staten 2,7%. 

In de loop van 2025 verlaagden de grote centrale banken de beleidsrente verder, mede omdat de inflatie in veel landen dichter bij de doelstelling van 2% kwam te liggen. Centrale banken kregen daardoor meer ruimte om de economie te ondersteunen en een te sterke groeivertraging te voorkomen. De Amerikaanse centrale bank (Fed) verlaagde de rente in totaal met 75 basispunten naar een bandbreedte van 3,50% – 3,75%. De Europese Centrale Bank (ECB) verlaagde de rente sterker, met in totaal 100 basispunten, tot 2,0%. De rente op staatsobligaties met langere looptijden bewoog wisselend. Dit kwam mede doordat financiële markten bleven worstelen met onzekerheid over de economische groei en zorgen over de hoge overheidsschulden en begrotingstekorten. De Duitse 10-jaarsrente steeg in 2025 van 2,4% naar 2,9%, terwijl de Amerikaanse 10-jaarsrente daalde van 4,6% naar 4,2%. De 20-jaars euro swaprente steeg in 2025 van 2,4% naar 3,2%.

Ondanks de onzekerheid rond het Amerikaanse handelsbeleid en de aanhoudende geopolitieke spanningen lieten de grote economieën een positieve groei zien in 2025. Het Bruto Binnenlands Product (BBP) groeide in de Verenigde Staten met 2,1%. De groei in de eurozone kwam uit op 1,4%. De Chinese economie groeide met 5,0%. De export, een belangrijke groeimotor voor China, ondersteunde deze groei. Ondanks dat de export naar de Verenigde Staten afnam door de handelsbelemmeringen.  

Voor aandelenbeleggers was 2025 opnieuw een goed jaar. Veel beurzen behaalden een positief rendement. De renteverlagingen van centrale banken, de redelijke economische groei en de hoge verwachtingen van kunstmatige intelligentie droegen bij aan het rendement. Het Amerikaanse beleid en de geopolitieke spanningen wereldwijd zorgden wel voor schommelingen op aandelenbeurzen. De Amerikaanse S&P 500 sloot het jaar af met een rendement van 18%. De Japanse, Duitse en Franse beurs behaalden respectievelijk 25%, 23% en 15% rendement. De Nederlandse beurs deed het met 12% iets minder goed. De Chinese beurs behaalde een rendement van 20%. Deze rendementen zijn in lokale valuta. De rendementen van Amerikaanse, Japanse en Chinese aandelen, gemeten in euro, vielen lager uit vanwege een sterker geworden euro. 

Rail & OV verdeelt de beleggingen over verschillende categorieën om de risico’s te spreiden en kansen te kunnen benutten. De strategische wegingen zijn vastgesteld aan de hand van een ALM-studie. 

De matchingportefeuille bestaat uit drie portefeuilles: de LDI-portefeuille (liability driven investing), Bedrijfsobligaties en Nederlandse hypotheken. Deze beleggingen worden gebruikt om de rentegevoeligheid van de pensioenverplichtingen deels af te dekken. Gedurende het jaar is de afdekking van het renterisico opgehoogd van 55% naar 71%, vanwege het voorsorteren op de afdekking in het nieuwe pensioenstelsel. De matchingportefeuille behaalde een nettorendement van -13,7% over 2025. Het benchmarkrendement bedroeg -14,7%. Deze outperformance werd met name veroorzaakt door de LDI-portefeuille.  

In 2025 behaalde de LDI-portefeuille een nettorendement van -22,3%. Dit was 1,1% beter dan de benchmark. Deze benchmark is een benadering voor het rendement van de af te dekken pensioenverplichtingen. Het negatieve nettorendement werd met name veroorzaakte door een stijging van de rente op staatsobligaties en renteswaps (rentederivaten) met een lange looptijd. Het rendement was beter dan dat van de benchmark, omdat de kredietopslag van staatsobligaties daalde. Hierdoor presteerde staatsobligaties beter dan renteswaps. De gedaalde kredietopslag op staatsobligaties was het gevolg van de toegenomen vraag naar kwalitatief hoogwaardige staatsobligaties en het feit dat de swaprente sterk gestegen was. 

Het nettorendement van de categorie Bedrijfsobligaties bedroeg 3,1% mede door zowel rente-inkomsten als een dalende kredietopslag van 85 naar 64 basispunten.  De positieve marktstemming werd beïnvloed door afnemende onrust rond de importheffingen van de Verenigde Staten en de positieve groei- en inflatieverwachtingen in Europa en de Verenigde Staten. Daarnaast waren de bedrijfsresultaten gunstig te noemen. 

De returnportefeuille bestaat uit beleggingen in zakelijke waarden en vastrentende waarden met een hoger risico dan de beleggingen in de matchingportefeuille. Het nettorendement bedroeg 8,5% over 2025. Hiermee presteerde deze portefeuille nagenoeg in lijn met de benchmark. Het benchmarkrendement was namelijk 8,6%.   

De categorie Aandelen ontwikkelde markten behaalde een rendement van 6,5% in 2025. Het was een bewogen beursjaar, met een scherpe daling in april door de Amerikaanse importheffingen, gevolgd door een krachtig herstel. Opvallend was de sterke prestatie van de Europese aandelenmarkten. Deze stegen gemiddeld ongeveer 20%, gedragen door de aangekondigde fiscale stimulering en hogere defensie uitgaven. De Amerikaanse aandelenmarkt steeg vrijwel net zoveel (gemeten in dollars), maar bleef gemeten in euro's achter door de significante verzwakking van de dollar. Kunstmatige intelligentie bleef ook in 2025 een bepalend thema. Waar chipfabrikanten meeliftten op de explosief groeiende vraag, hadden softwarebedrijven het lastig door zorgen dat bestaande software wellicht makkelijk te vervangen is door AI-gerelateerde software. Het nettorendement van Aandelen opkomende markten bedroeg 18,8%. De sterke prestaties van deze portefeuille kwamen mede door de verzwakking van de Amerikaanse dollar in combinatie met een heroverweging van de Amerikaanse “uitzonderlijkheid” en de aanhoudende trend rondom kunstmatige intelligentie. Ook de lage waarderingen gecombineerd met een sterke winstgroei droegen bij aan het rendement. 

Het nettorendement van Emerging markets debt (EMD) bedroeg 2,3%. De EMD-portefeuille bestaat voor 75% uit EMD harde valuta en voor 25% uit EMD lokale valuta. EMD harde valuta (0,4%) presteerde aanzienlijk minder goed dan EMD lokale valuta (7,1%), mede vanwege de verzwakking van de Amerikaanse dollar. Daarnaast droeg de ontwikkeling van de kredietopslag/rente (licht) positief bij aan het rendement van de EMD-portefeuille.

De beleggingen in (Amerikaanse) high yield-obligaties leverden een nettorendement op van -4,2%. Ook hier had de verzwakking van de Amerikaanse dollar een negatieve impact op het rendement. De minder risicovolle obligaties, met een kredietrating van B tot en met BBB, presteerden beter dan de meer risicovolle high yield obligaties.

Direct Nederlands vastgoed leverde een rendement op van 7,5%. Het transactievolume op de vastgoedmarkt trok verder aan, met name bij woonvastgoed. Stijgende huren in deze sector droegen ook bij aan een goed rendement. In de commerciële vastgoedsectoren laat winkelvastgoed een bredere en stabielere opleving zien, terwijl het herstel in de kantorenmarkt gematigd en kwetsbaar blijft. In de woningportefeuille is er voortgang geboekt met het afbouwen van de Galaxy Tower. In september 2025 is het retentierecht, dat Ballast Nedam uitoefende inzake project Galaxy, opgeheven. Dit heeft de weg vrijgemaakt voor de opstart van de afbouw van project Galaxy, waarin Rail & OV de appartementen afneemt. Deze opstartfase behelst onder andere een inventarisering van de huidige staat van het gebouw. Tussen Rail & OV en onder meer de bouwer (Ballast Nedam) en de ontwikkelaar (De Lelie Vastgoed) loopt nog een juridische procedure over eventuele schade als gevolg van het retentierecht.

De Private equity portefeuille heeft een wisselvallig jaar achter de rug, met een rendement van 1,6%. Met name een aantal fondsen binnen de technologiesector behaalde een hoger rendement dan het portefeuillegemiddelde. Het rendement van de portefeuille bleef achter bij dat van publieke markten. Een vertraagde exitmarkt (waardoor de exitpremies worden gemist) was hier mede de oorzaak van. Ook het ontbreken van grote technologiebedrijven binnen Private equity, die goed presteerden in publieke markten, zorgde voor achterblijvende rendementen. De Infrastructuurportefeuille kende eveneens een gemengd jaar, met een rendement van 2,2%. Europese fondsen droegen positief bij dankzij operationele verbeteringen binnen de beleggingen. Ook de ingebruikname van nieuwe infrastructuurprojecten, waaronder initiatieven voor duurzame energieopwekking droeg bij aan het rendement. Bij ingebruikname stijgt de waardering als gevolg van hogere kasstromen en het wegvallen van ontwikkelrisico's.

De valuta-afdekkingsportefeuille is een overlay in de returnportefeuille, waardoor het als een aparte categorie wordt beschouwd. 40% van het belangrijkste valutarisico wordt afgedekt. Met name de verzwakking van de dollar had een negatief effect op de rendementen (gemeten in euro) van de verschillende portefeuilles. Een deel van dit negatieve effect werd gecompenseerd in de valuta-afdekkingsportefeuille, die een rendement behaalde van 1,3%.

De waarde per beleggingsportefeuille zoals weergegeven in dit verslag sluit niet in alle gevallen direct aan op de waarden van de beleggingen zoals getoond in hoofdstuk 6 Jaarrekening. Het verschil wordt veroorzaakt door het feit dat in de jaarrekening de beleggingen conform de Richtlijnen voor de Jaarverslaglegging (RJ) worden gerubriceerd. Deze rubricering in de jaarrekening sluit niet altijd aan bij de indeling van de beleggingsportefeuilles (bestuursverslag). In Tabel 17 staan verticaal de beleggingscategorieën conform de jaarrekening weergegeven.

Rail & OV hecht waarde aan een hoog serviceniveau. Dit komt tot uitdrukking in diverse vormen van persoonlijke communicatie en informatievoorziening, zoals het Pensioencafé, de Pensioenbus, (online) spreekuren en themabijeenkomsten. Door verschillen in serviceniveau tussen pensioenfondsen is het benchmarken van het kostenniveau beperkt mogelijk. 

De kosten per deelnemer bedroegen in 2025 € 216 (2024: € 203), zoals weergegeven in de tabel hierboven. De kosten per deelnemer namen toe met 6% ten opzichte van 2024. Dit werd grotendeels veroorzaakt door een toename van de ICT-kosten en een algemene kostenstijging.

De vermogensbeheerkosten bedroegen in 2025 € 119,7 miljoen (2024: € 135,9 miljoen). Dat is 86% (2024: 88%) van de totale beheerkosten. Deze kosten worden met name bepaald door het verwachte rendement, de risicospreiding, de omvang van het belegde vermogen en het behaalde nettorendement.

De beleggingsmix is een van de meest bepalende factoren voor de vermogensbeheerkosten. Een verdere toelichting op de beleggingsmix staat in paragraaf 3.3 Beleggen. In Tabel 19 staan de kosten en het nettorendement per beleggingscategorie. De vermogensbeheerkosten zijn met € 16,2 miljoen gedaald. Dit komt door de lagere prestatievergoedingen. Onderin de tabel worden de kosten getoond exclusief de prestatievergoedingen van € 19,3 miljoen (2024: € 41,9 miljoen). Exclusief prestatievergoedingen zijn de kosten licht gestegen.

Bij private equity en infrastructuur zijn de kosten zowel absoluut als relatief het hoogst, omdat ze intensief beheer vereisen en (als enige) met prestatievergoedingen werken. Dat is gebruikelijk binnen deze categorieën. De prestatievergoeding treedt pas in werking als een fonds langdurig een afgesproken normrendement (doorgaans 8% per jaar) behaalt. De prestatievergoedingen worden pas uitgekeerd als de beleggers hun inleg en normrendement uitgekeerd hebben gekregen. Dit betekent dat de prestatievergoedingen tot die tijd worden gereserveerd. Bij een lager of negatief rendement over een bepaalde periode wordt de reservering verlaagd.

In onderstaande tabel staan de prestatievergoedingen van € 19,3 miljoen ook als percentage vermeld: 0,7% (van het belegd vermogen van private equity en infrastructuur). Dat is lager dan vorig jaar, omdat het nettorendement van 1,8% in 2025 fors lager is dan het nettorendement van 12,5% in 2024. Bij infrastructuur hebben enkele fondsen de reservering voor de prestatievergoeding fors verlaagd, waardoor de prestatievergoeding in 2025 per saldo negatief is.

Om haar vermogensbeheerkosten te toetsen, neemt Rail & OV jaarlijks deel aan een onafhankelijk benchmarkonderzoek. De resultaten uit dit onderzoek worden onder meer gebruikt bij de beoordeling van de vermogensbeheerkosten. De definities die in de benchmark worden gehanteerd, zijn volledig gebaseerd op de Aanbevelingen Uitvoeringskosten van de Pensioenfederatie.

Het benchmarkinstituut baseert haar rapport op de jaarverslagen van de deelnemende fondsen. Naast de jaarverslagen wordt er door het benchmarkinstituut detailinformatie uitgevraagd. Met deze detailinformatie kan het benchmarkinstituut de kostenbenchmark vaststellen, waarin rekening wordt gehouden met de beleggingsmix van de deelnemende pensioenfondsen. De invulling van de beleggingsmix is namelijk medebepalend voor de hoogte van de vermogensbeheerkosten. 

Veel pensioenfondsen zijn in 2025 druk geweest met de voorbereidingen van hun WTP-transitie. Hierdoor hebben een aantal pensioenfondsen besloten om niet deel te nemen aan het benchmarkonderzoek. Uiteindelijk is het aantal deelnemende pensioenfondsen met 55% gezakt. Een gevolg van deze terugloop is dat de uitkomsten die in het rapport worden gepresenteerd significant afwijken van de langjarige trend. Daarmee zijn deze uitkomsten niet representatief als maatstaf voor de uitvoeringskosten van Rail & OV. Om deze reden is besloten om de uitkomsten niet te presenteren.

Voor de kosten in de jaarrekening volgt Rail & OV de Richtlijnen voor de Jaarverslaglegging. In de jaarrekening presenteren we daarom alleen de kosten die direct bij het pensioenfonds in rekening worden gebracht. In de verantwoording door het bestuur worden, conform de Aanbevelingen Uitvoeringskosten van de Pensioenfederatie, de integrale kosten gepresenteerd, dus ook de niet-gefactureerde kosten. Dit zijn bijvoorbeeld beheerkosten die een fondsbeheerder ten laste van het fondsvermogen brengt. De niet-gefactureerde kosten zijn dus wel verwerkt in de jaarrekening (in het beleggingsresultaat), maar worden niet gepresenteerd als kosten.

In de jaarrekening (toelichting beleggingsresultaten op de staat van baten en lasten) is een hoger bedrag aan kosten verantwoord dan in het bestuursverslag. Dit komt omdat de niet-gefactureerde kosten in 2025 negatief zijn. Bij infrastructuur hebben enkele fondsen de reservering voor de prestatievergoeding fors verlaagd waardoor de niet-gefactureerde kosten per saldo negatief zijn. Tabel 21 toont een aansluiting tussen de vermogensbeheerkosten in deze paragraaf en de zichtbare kosten in de jaarrekening.

De totale transactiekosten voor vermogensbeheer over 2025 bedroegen € 11,0 miljoen, ofwel 0,04% van het gemiddeld belegd vermogen (2024: € 10,1 miljoen, ofwel 0,04%). Daarvan heeft € 1,3 miljoen betrekking op transactiekosten in beleggingsfondsen. In Tabel 22 ziet u de verdeling van de transactiekosten per categorie.

Het bestuur kent per 1 januari 2025 vijf commissies ter ondersteuning, waaronder een wettelijk verplichte auditcommissie (bij Rail & OV de Audit- & Risk-commissie). De commissies en hun kerntaken ziet u in Tabel 23.

Het verantwoordingsorgaan vertegenwoordigt alle belanghebbenden en bestaat uit 17 leden:

• 6 leden namens de werknemers.
• 6 leden namens de gepensioneerden.
• 5 leden namens de werkgevers.

Er is een gelijke stemverhouding tussen de geledingen. Het bestuur legt verantwoording af aan het verantwoordingsorgaan over het gevoerde beleid. Het verslag van de bevindingen van het verantwoordingsorgaan vindt u in hoofdstuk 5 van dit bestuursverslag. 

In 2024 organiseerden we verkiezingen voor ons verantwoordingsorgaan. Per 1 januari 2025 is het nieuwe verantwoordingsorgaan gestart. Dit bestond uit een aantal nieuwe leden. Uitdagend hierbij was dat deze nieuwe leden zich in korte tijd moesten verdiepen in het lopende besluitvormingstraject rond de overgang naar de nieuwe regeling en de actieve rol van het verantwoordingsorgaan hierbij. Vanuit bestuur, organisatie en uiteraard door de leden van het verantwoordingsorgaan is hier extra tijd in gestoken zodat de nieuwe leden zo snel mogelijk hun rol konden vervullen. 

Een onderdeel van de governance betreft de inrichting van de zogenoemde sleutelfuncties. Hoe deze zijn ingericht, ziet u in Tabel 24. De personalia vindt u terug in bijlage 8.1.

De pensioentafel is het gestructureerde overleg waarin de betrokken sociale partners afspraken maken over de pensioenregeling.

Het bestuursmodel van Rail & OV is weergegeven in figuur 3.

De aandachtsgebieden van het UB zijn verdeeld in Algemeen, Vermogensbeheer en Finance, Risk & Support. Hoe de afdelingen daaronder zijn verdeeld, ziet u in Tabel 25. 

Het bestuur draagt zelf zorg voor de geschiktheid, complementariteit en continuïteit binnen het bestuur. Het bestuur toetst de geschiktheid van nieuwe bestuursleden bij het aantreden. Per bestuursfunctie is hiervoor een profielschets beschikbaar. Gedurende het bestuurslidmaatschap vinden periodiek evaluaties plaats.

In de ontwikkelgesprekken van bestuurders is stilgestaan bij de ontwikkeling aan de hand van o.a. de gevolgde opleidingen. Daarnaast zijn ook veel kennissessies georganiseerd voor het bestuur. Het accent lag daarbij op de nieuwe pensioenregeling en verwante aandachtsgebieden. Daarnaast is Rail & OV aangesloten bij het kennisnetwerk Netspar. Binnen de Rail & OV organisatie is in 2025 veel aandacht geweest voor kennisontwikkeling (opleiding) bijvoorbeeld via structurele-learning voor alle medewerkers. Er zijn e-learning modules gestart over AI-gebruik en er is meer kennis en kunde ontwikkeld met betrekking tot datamanagement mede naar aanleiding van de transitie naar de nieuwe pensioenregeling. 

Het bestuur onderschrijft de Code Pensioenfondsen en hecht veel waarde aan de dialoog en een zorgvuldige besluitvorming. Twee normen (30 en 31) zijn niet van toepassing, omdat deze zijn gericht op een ander bestuursmodel. 

Vanwege alle veranderingen in de afgelopen jaren en het belang dat het bestuur hecht aan continuïteit en regievoering is besloten de zittingstermijn van de onafhankelijk voorzitter te verlengen tot 1 maart 2026. Voor de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel was een ervaren voorzitter van belang. Dat de transitie met een jaar is uitgesteld naar 1-1-2026, speelde hierbij een belangrijke rol. Hierdoor voldeed Rail & OV in 2025 niet aan de maximale zittingstermijnen van bestuurders als genoemd in norm 37 van de Code Pensioenfondsen.  Per 1 maart 2026 is Ronald Heijn als nieuwe onafhankelijk voorzitter aangetreden.

Daarnaast zit er in het Verantwoordingsorgaan een door een werkgever afgevaardigd lid die langere tijd aan Rail & OV is verbonden. Gelet op de gewenste continuïteit bij de transitie naar het nieuwe pensioenstelsel was ook hier meerwaarde om niet het hele verantwoordingsorgaan te vernieuwen. In de geest van de code is dit lid niet voor een volledige termijn benoemd. De termijn loopt tot 1 juli 2026. 

De wijze waarop we voldoen aan onderstaande normen beschrijven we elders uitgebreider in dit jaarverslag. 

• Norm 1: onze strategie (3.1) 
• Norm 4: het kennen van deelnemersvoorkeuren (3.1.2; 3.1.3 en 3.2.4) 
• Norm 34-36: ons diversiteitsbeleid (3.5.1)

Met ons diversiteitsbeleid willen we diversiteit binnen het bestuur en het verantwoordingsorgaan bevorderen (conform norm 34 en 35 van de code pensioenfondsen). Dit heeft onze voortdurende aandacht. Het is van belang dat bestuursleden en leden van het verantwoordingsorgaan elkaar aanvullen door optimaal gebruik te maken van verschillen in kennis, ervaring en achtergrond. De geschiktheid van de betreffende leden staat daarbij voorop.

Bij vacatures vraagt het bestuur aan de voordragende organisaties om rekening te houden met diversiteit, vooral met betrekking tot geslacht en leeftijd. Rail & OV participeert in het PensioenLab. In 2025 hebben we net als in 2024 uit het PensioenLab een nieuwe bestuurder kunnen aantrekken als vertegenwoordiger van de werknemers.

In het bestuur zaten (inclusief 2 kandidaat-leden) eind 2025 14 mensen, waaronder 4 vrouwen. De jongste bestuurders zijn 28 en 29 jaar. 

In 2025 is een nieuw verantwoordingsorgaan gekozen dat bestaat uit 17 mensen, waarvan 8 vrouwelijke leden en een lid jonger dan 40 jaar. 

De vergoeding en tijdsbesteding van de bestuurders zijn in overeenstemming met zelfadministrerende (middel)grote pensioenfondsen in Nederland. Als zelfadministrerend fonds is het bestuur verantwoordelijk voor het hele domein, van strategie tot en met de dagelijkse uitvoering. De cao van Rail & OV is niet van toepassing op het bestuur en het verantwoordingsorgaan.

De drie uitvoerend bestuurders (UB) zijn naast hun medeverantwoordelijkheid voor strategie en beleid ook eindverantwoordelijk voor de uitvoering. De uitvoerend bestuurders zijn in loondienst. Hun salarissen staan vermeld in Tabel 26.

Het niet-uitvoerende deel van het bestuur bestaat uit 10 bestuursleden en de onafhankelijk voorzitter. Zij zijn niet in loondienst van Rail & OV.

Het normatieve tijdsbeslag van de niet-uitvoerend bestuurders bedraagt 0,4 vte. Het beloningsbeleid is daarmee in lijn met de voorschriften van het Besluit uitvoering Pensioenwet en de daarop gebaseerde tijdsbeslag normen van DNB. Zij ontvingen daarvoor in 2025 een vergoeding van € 76.962. Bij een groot aantal van de niet-uitvoerend bestuursleden wordt de vergoeding afgedragen aan de organisatie waardoor hij of zij is voorgedragen (de werkgever of vakvereniging).

Het normatieve tijdsbeslag van de onafhankelijk voorzitter is gesteld op 0,6 vte. Dit is ook in lijn met voornoemde voorschriften. De voorzitter ontving daarvoor in 2025 een vergoeding van € 115.443.

De vergoeding voor de leden van het verantwoordingsorgaan bestaat uit de volgende componenten:

• Elk lid van het verantwoordingsorgaan ontving in 2025 een vergoeding voor reguliere werkzaamheden van € 4.426.
• Daarnaast kan een extra vergoeding worden toegekend voor grote onderwerpen die niet standaard in de reguliere vergoeding zitten. Voor 2025 is dit NPR. Elk lid van het verantwoordingsorgaan ontving € 1.106 extra.
• Als een lid van het verantwoordingsorgaan deelneemt aan een werkgroep, dan ontvangt het lid in 2025 een extra jaarvergoeding van € 1.106. Is er sprake van een extra werkgroep, dan wordt deze vergoeding in 2025 verhoogd met € 553.
• Indien een lid van het verantwoordingsorgaan tevens lid is van het dagelijks bestuur van het verantwoordingsorgaan (DB), dan ontvangt hij of zij een extra vergoeding. In 2025 is dit voor de voorzitter een bedrag van € 2.102 en voor de overige leden van het DB een bedrag van € 1.770.
• Als een lid van het verantwoordingsorgaan een seminar, congres of opleidingsdag bezoekt, dan bedraagt de vergoeding daarvoor € 222. 

Sleutelfunctiehouders en externe leden van commissies hebben in 2025 ieder een vergoeding van € 17.861 ontvangen. De interne sleutelfunctiehouder Audit ontvangt een gedeelte van de vergoeding. Met de certificerend actuaris is op basis van een lopende overeenkomst een andere vergoedingsstructuur overeengekomen. Voor de werkzaamheden als houder sleutelfunctie actuarieel (zie tabel 24) bedroeg de vergoeding in 2025 € 48.372 (excl. btw).

De wereld rondom het pensioenfonds verandert. Ook de inzichten met betrekking tot risicomanagement zijn de afgelopen jaren verder ontwikkeld. De veranderende wereld heeft impact gehad op het risicoprofiel van het fonds. De veranderende wetgeving (Wtp en DORA), geopolitieke spanningen, maar ook de steeds duidelijker wordende klimaatverandering zorgen voor een gewijzigd risicobeeld. ESG-risico’s, juridische risico’s en cyberrisico’s zijn toegenomen in belang. Implementatie van Wtp heeft nieuwe risico’s gegeven. Maar ook de nieuwe regeling die daaruit volgt, zorgt voor een andere kijk op bijv. balansrisico’s. Ook het belang van uitbesteding en bijbehorende risico’s neemt toe door SaaS-applicaties en ontwikkelingen, zoals AI en het belang van data.

Risicomanagement is een cyclisch proces van gestructureerd identificeren, analyseren en kwantificeren van risico’s, ontwikkelen en implementeren van beheersmaatregelen en (financieel) afdekken van die risico’s. Rail & OV streeft naar continue verbetering van het risicomanagementproces. Zowel interne als externe ontwikkelingen kunnen leiden tot het herzien en het aanbrengen van structurele verbeteringen in dit proces. Dit wordt vastgelegd in het integraal risicomanagementbeleid. Dit beleid geeft de kern weer van de manier waarop Rail & OV met haar risico’s omgaat. Het beschrijft onder andere het doel en het risicomanagementraamwerk. Uitgangspunt van het beleid is dat het recht doet aan zowel de activiteiten van Rail & OV als aan de wet- en regelgeving.

Risicomanagement is een verantwoordelijkheid van de gehele organisatie. Om dit te realiseren maakt Rail & OV gebruik van het three lines-model. Bij dit model ligt de primaire verantwoordelijkheid van risicomanagement bij de uitvoering (de eerste lijn), waarbij de afdeling Risk (de tweede lijn) een monitorende en faciliterende rol heeft. De afdeling Internal Audit (de derde lijn) voert specifieke audits uit op basis van het jaarlijks vastgestelde auditplan.

Als kader voor het risicomanagementproces wordt de risicotaxonomie vastgesteld. De risicotaxonomie is een classificatie van alle relevante risico’s waaraan het fonds is blootgesteld. Het doel hiervan is om risico’s te clusteren zodat ze gemakkelijk en volledig te identificeren, te analyseren en te monitoren zijn. De risicotaxonomie (zie figuur 5) kent vier hoofdcategorieën: Strategisch, Financieel, Operationeel en Governance & Compliance. 

Rail & OV monitort haar interne beheersing van processen via het Integrated Risk & Control Framework (IRCF), onder verantwoordelijkheid van de tweede lijn. Dit framework bevat de beheersmaatregelen (controls) die Rail & OV heeft ingericht om de risico’s van de processen die Rail & OV uitvoert zo goed mogelijk te beheersen. Het IRCF omvat business controls, IT general en application controls en de controls met betrekking tot Informatiebeveiliging (IB). De effectiviteit van deze controls wordt gemonitord en ook met het verantwoordelijke eerstelijns management geëvalueerd.

Verder worden er risk self assessments uitgevoerd en periodiek geactualiseerd. Daarbij wordt bepaald of bestaande beheersmaatregelen (in het controleraamwerk) nog passend en toereikend zijn, of dat ze moeten worden aangepast. Het IRCF draagt zo bij aan de verdere optimalisatie van processen en risicobeheersing, en ook aan de uitwerking van het three lines-model in de organisatie.

Met de live-gang van het nieuwe portfoliomanagementsysteem binnen vermogensbeheer in 2025 is ook het IRCF geactualiseerd. Het verder moderniseren van het IT-landschap bereikt, met de implementatie van het nieuwe pensioenadministratiesysteem op 1 januari 2026, een volgende mijlpaal. Dit valt samen met de transitie naar de nieuwe pensioenregeling en leidt ook tot grote wijzigingen in de processen en procesbeheersing. Het IRCF is hierop aangepast.

Voor de 14 hoofdrisico’s uit de taxonomie is weergegeven welk risico Rail & OV bereid is te nemen bij het nastreven van de missie, visie, strategie en de daarvan afgeleide doelstellingen.

De risicobereidheid van Rail & OV geeft de mate aan waarin het fonds bereid is risico’s te nemen om haar doelstellingen te behalen. Rail & OV stemt de risicobeheersing van elk risico hierop af. De risicobereidheid is daarmee een onlosmakelijk onderdeel van het risicomanagementproces. De risicobereidheid van Rail & OV wordt tot uitdrukking gebracht in een aantal kwalitatieve uitspraken. Rail & OV heeft voor de 14 hoofdrisico’s binnen de risicotaxonomie de risicobereidheid vastgesteld. De risicobereidheid is in 4 niveaus gekwalificeerd:

• Risico-avers
• Defensief
• Offensief
• Risico-zoekend

In Tabel 27 zijn kwalitatieve uitspraken (risicobereidheidsverklaringen) geformuleerd per hoofdcategorie. 

Op basis van de IORP II-wetgeving moet een fonds eens in de 3 jaar een Eigen Risicobeoordeling (ERB) opleveren. Eind 2025 is een volledige ERB uitgevoerd. Deze ERB had als centrale vraag: Hoe veranderen de risico’s van het fonds, gegeven de strategie en functionerend in een Wtp-omgeving na invaren? Aan de hand van de wijzigingen in de risicotaxonomie, het IRM-beleid en een vijftal in- en extern georiënteerde scenario’s geeft de ERB antwoord op deze vraag.

Rail & OV heeft, om haar organisatie toekomstbestendig en gereed te maken voor de Wtp, een aantal strategische projecten (zie paragraaf 3.1 Strategie en voortgang). Ook in deze projecten is risicomanagement van belang. Dit wordt onder meer vormgegeven door middel van periodieke risk self assessments, het bewerkstelligen van tegengeluid en reflectie in stuurgroepen, werkgroepen en in bestuursessies over deze onderwerpen. Vooral het realiseren van de regeling en het implementeren van het pensioensysteem heeft veel tijd gevraagd. De belangrijkste aandachtspunten bij deze strategische projecten zijn de onderlinge samenhang en uitvoerbaarheid, het effect daarvan op de organisatie en de borging van de gewijzigde werkwijze in processen en controls. 

In figuur 6 zijn de 14 hoofdrisico’s voor het fonds weergegeven. De risico’s zijn gescoord op impact (score van 1-5) en kans (score van 1-5), waarbij kans een inschatting is van hoe zeker een event zich kan voordoen en impact een inschatting is van de gevolgen. Deze gevolgen kunnen aan de hand van verschillende schalen inzichtelijk worden gemaakt, bijvoorbeeld in financiële termen, reputatie-impact of operationele gevolgen. De combinatie leidt tot een score van 1 (laag = linksonder) tot 25 (hoog = rechtsboven). Het betreft hier netto scores. Dat houdt in dat bij het scoren van de risico’s rekening is gehouden met de ingerichte beheersmaatregelen. De lichtblauwe tot donkerblauwe kleuren in de figuur verwijzen naar de risicobereidheidniveaus (van risico-avers tot risico-zoekend), zoals toegelicht in de paragraaf Risicobereidheid.

Het strategisch uitvoeringsrisico richt zich op de risico’s die zich manifesteren rondom bestuurlijke visie, commercieel risico en verandervermogen. De bestuurlijke visie is geformuleerd in een missie, visie en strategie, op basis waarvan een aantal strategische projecten is gestart. Deze projecten vragen veel capaciteit van het bestuur en de organisatie. 

Per 1 januari 2026 is Rail & OV overgegaan naar Wtp. Los van een zorgvuldige voorbereiding en een beschikking van DNB gaat deze overgang gepaard met grote wijzigingen, zowel qua systeem als qua regeling. Ondanks het positieve verloop tot 31 december 2025 blijft dit risico buiten de risicobereidheid omdat het operationeel werkbaar krijgen van de regeling nog omgeven is met risico's. Er zijn diverse beheersmaatregelen ingezet om de overgang soepel te laten verlopen. Er is uitvoerig getest en risk assessments uitgevoerd. Ook zijn er proces controls gedefinieerd. De eerste maanden van 2026 zullen in het teken staan van de daadwerkelijke uitvoer en implementatie en daarmee gepaard gaande risico’s.

Het verandervermogen in de organisatie wordt op de proef gesteld. Werkwijzen veranderen in rap tempo door nieuwe systemen en een nieuwe regeling. Functies en competenties veranderen. Het aantal functies in data en regie is toegenomen en uitvoerende functies zijn afgenomen. Daarnaast behoeft de decentralisatie meer afstemming en meer eenheid. Dat zorgt nog voor de nodige aanpassingen en aandacht. Zo zijn maatregelen op het gebied van scholing en kennisoverdracht ingezet. De belangrijkste beheersmaatregel is duidelijkheid over procedures, processen, functies en competenties.

Dit is het risico dat de strategische doelstellingen van het fonds niet kunnen worden gerealiseerd, vanwege externe ontwikkelingen. Denk hierbij aan (geo-)politieke ontwikkelingen en ontwikkelingen in de bedrijfstak waarin Rail & OV opereert. Rail & OV beheerst dit risico door:

• Studies die zich onder meer richten op de omgeving en relevante risico’s
• Input vanuit de Pensioenfederatie en de sector
• Inhuur van specialisten ter ondersteuning

Ondanks dat dit risico ook ontwikkelingen in de bedrijfstak omvat, lijkt het grootste risico momenteel de geopolitieke onrust in de wereld. Dit zorgt voor onzekerheid over economische ontwikkelingen, de status van wet- en regelgeving en data- en informatiebeveiligingsvragen.

Dit risico richt zich met name op de ontwikkeling van de dekkingsgraad als graadmeter voor de financiële positie van het fonds. Hoe hoger de dekkingsgraad, hoe beter Rail & OV in staat is eventuele financiële tegenvallers op te vangen en de pensioentoezeggingen waar te maken. Voor de beoordeling van het balansrisico kijken we onder meer naar mismatchrisico, premierisico en inflatierisico.

Om het balansrisico te beheersen, neemt het fonds verschillende maatregelen, zoals het uitvoeren van een ALM-studie. Analyses van indexatiekansen en de kansen op pensioenverlagingen zijn een belangrijk onderdeel daarvan. Ook voert het fonds een renteafdekkingsbeleid. Met een actuele dekkingsgraad van 141,5% per eind 2025 (eind 2024: 128,6%) en een beleidsdekkingsgraad van 135,8% (eind 2024 131,5%) is het balansrisico het afgelopen jaar verder afgenomen. De stijging van de dekkingsgraad is het resultaat van verschillende ontwikkelingen. Enerzijds is de aanwezige buffer in 2025 met circa 4,2%-punt afgenomen door indexatieverlening. Ook het belegd vermogen daalde licht in 2025. Anderzijds werd dit effect gecompenseerd doordat de verplichtingen per saldo in waarde daalden als gevolg van een stijgende rente. 

Het fonds monitort de gevoeligheid van de dekkingsgraad via een gevoeligheidsanalyse. Deze analyse geeft een indicatie hoe de dekkingsgraad zich zou ontwikkelen bij een eventuele rente- en/of rendementsschok. In de evenwichtssituatie is de actuele dekkingsgraad (ultimo 2025) afgerond gelijk aan 142%.  Hoe deze gevoeligheidsanalyse er eind 2025 uitzag, is te zien in figuur 7.

Dit risico richt zich op ESG-aspecten en is tweeledig. 

In de eerste plaats gaat het om verwachtingen die uiteenlopen ten aanzien van in hoeverre Rail & OV ESG-aspecten meeneemt of kan meenemen in haar acteren en investeren. Dit element beheersen we door het MVO- en MVB-beleid dat we hebben opgesteld en geïmplementeerd. Om het risico van uiteenlopende verwachtingen te beheersen, stellen we doelen en prioriteiten in ons MVB-beleid met oog voor maatschappelijk ontwikkelingen en met input van deelnemers.

In de tweede plaats kunnen ESG-risico's ons raken vanuit de beleggingen. ESG-factoren bepalen mede de risico- en rendementskarakteristieken van onze beleggingen en de beleggingsportefeuille als geheel. Dit betekent dat we in alle stappen van het beleggingsproces de (potentiële) financiële impact van ESG-risico's op de waarde van de beleggingen meewegen in de rendement-risicoafweging.

Het renterisico is een van de grootste risico’s voor het pensioenfonds. Rente is een belangrijke factor voor de waardebepaling van de verplichtingen. Daalt de rente, dan neemt de waarde van de verplichtingen hierdoor toe en verslechtert de dekkingsgraad. Om het renterisico te mitigeren, dekt het pensioenfonds een gedeelte van het renterisico af. We doen dat met name via LDI, hypotheken en bedrijfsobligaties (de matching portefeuille). In de tweede helft van 2025 steeg de rente licht door hogere inflatie- en begrotingsrisico’s, dit had derhalve een neerwaarts effect op de waarde van de verplichtingen. Tegelijkertijd droeg de gestegen rente ook bij aan een waardedaling van de matching-portefeuille. De gevoeligheid voor renteschokken is weergegeven in figuur 7. 

Het pensioenfonds heeft een renteafdekkingsbeleid vastgesteld, waarbij de hoogte van de afdekking afhankelijk is van de hoogte van de rentestand. Conform de rentestaffel in het afdekkingsbeleid bedroeg de afdekking 55%. 

In 2025 heeft het fonds de renteafdekking in stappen echter in belangrijke mate in lijn gebracht met de verwachte benodigde rente-afdekking onder Wtp. Daarvoor is de rentestaffel losgelaten, zoals reeds besloten in 2024. Eerst is de renteafdekking op de kortlopende verplichtingen verhoogd en later de afdekking op de langer lopende verplichtingen verlaagd. 

Marktrisico is het risico dat beleggingen minder waard worden als gevolg van ontwikkelingen in de algemene economische situatie. Hierbij kan gedacht worden aan veranderingen in wisselkoersen, aandelenmarkten of spreads. Maar ook aan ontwikkelingen op specifieke beleggingsmarkten zoals de hypotheek- of vastgoedmarkt. Het marktrisico wordt beheerst door onder meer een valuta-afdekkingsbeleid en het opstellen van beleggingsrestricties, bijvoorbeeld ten aanzien van actief risico en concentratie. In het afgelopen jaar zijn de waarden op financiële markten over het algemeen gestegen. Geopolitieke onrust en spanningen hebben vooralsnog beperkte invloed gehad op de beleggingen. In maart en april nam de volatiliteit van aandelenmarkten sterk toe naar aanleiding van de aangekondigde Amerikaanse importtarieven. De marktvolatiliteit daalde daarna weer, om in het laatste kwartaal van het jaar opnieuw wat toe te nemen door hernieuwde geopolitieke onrust. Het pensioenfonds belegt deels actief, waarbij beleggingskeuzes mogen afwijken van de gedefinieerde benchmark. Dit draagt actief risico. In 2025 is het actief risico van de beleggingsportefeuille teruggebracht. 

Tot slot heeft het fonds de beleggingsmix in 2025 in lijn gebracht met de beoogde beleggingsmix onder Wtp. Hierbij zijn ook de beleggingen in zakelijke waarden bijgesteld. De gevoeligheid voor zakelijke waardenschokken is weergegeven in figuur 7.

Het liquiditeitsrisico is het risico dat het fonds op korte termijn niet over voldoende liquide middelen beschikt om aan haar verplichtingen te voldoen. Het risico wordt vooral gedreven door onderpandverplichtingen, die voortkomen uit het aanhouden van derivaten. Dit risico wordt beheerst door een passende beleggingsmix, onderpandbeleid en het uitvoeren van liquiditeitsstresstesten. Het liquiditeitsrisico op lange termijn, dat wil zeggen de stuurbaarheid van de balans, wordt meegenomen in de beoordeling van het balansrisico. In 2025 is het gebruik van met name rentederivaten toegenomen door de aanpassingen in de renteafdekking, voorsorterend op Wtp. Hierdoor is het liquiditeitsrisico dit jaar gestegen, maar blijft binnen de risicobereidheid.

Tegenpartijrisico is het risico dat een tegenpartij bij financiële transacties (zoals clearing, custody en derivaten) contractuele of andere overeengekomen verplichtingen niet nakomt. Risicobeheersing omvat onder meer het stellen van limieten, gebruik van central clearing, criteria aan onderpand en monitoring van tegenpartijen.

Verzekeringstechnisch risico is het risico dat verzekeringstechnische aannames significant afwijken van de werkelijke ontwikkeling, en dat projecties moeten worden bijgesteld. Dit risico wordt adequaat beheerst door steeds gebruik te maken van de meest actuele overlevingstafels en andere grondslagen. Periodieke grondslagenonderzoeken en backtesten zorgen ervoor dat deze zo passend mogelijk blijven.

Waar de impact van de financiële risico’s met name op de dekkingsgraad ligt, ligt die bij niet-financiële risico's op een ander vlak. Denk daarbij aan reputatieschade en continuïteit van onze dienstverlening. De risicobereidheid is bij niet- financiële risico’s over het algemeen lager. Dit heeft te maken met het feit dat tegenover het nemen van zulke risico’s geen concrete voordelen staan. Dit in tegenstelling tot sommige financiële risico’s, waar tegenover het nemen van deze risico’s een verwacht rendement staat.

Het interne beheersingrisico betreft het risico dat processen en procedures niet effectief zijn, door een ondoelmatige of onvoldoende doeltreffende inrichting en uitvoering binnen Rail & OV. Een solide interne beheersing is van essentieel belang voor pensioenfondsen zoals Rail & OV, omdat het bijdraagt aan betrouwbare processen, bescherming van deelnemersbelangen en het waarborgen van de continuïteit van onze dienstverlening. Interne beheersingrisico’s ontstaan wanneer processen en procedures niet effectief functioneren, bijvoorbeeld door een inefficiënte inrichting of onvoldoende uitvoering. Denk hierbij aan uitvoeringsrisico’s, HR-gerelateerde risico’s en risico’s rondom data.

Om deze risico’s te beheersen maken wij gebruik van het Internal Risk Control Framework (IRCF), een raamwerk dat o.a. bestaat uit business controls en borgt dat deze controles (periodiek) worden uitgevoerd, getest en gemonitord. Het IRCF helpt ons om risico’s tijdig te signaleren en passende beheersmaatregelen te treffen.

In 2025 was er bijzondere aandacht voor interne beheersingrisico’s in het kader van de transitie naar de Wet toekomst pensioenen (Wtp) en de invoering van een nieuw pensioenadministratiesysteem per 1 januari 2026. Zo zijn er diverse risico-analyses uitgevoerd om het IRCF aan te passen, zodat de transitie en de uitvoering van de nieuwe pensioenregeling beheerst kunnen verlopen. 

De reguliere processen in 2025 zijn zonder grote bevindingen uitgevoerd. Daarmee bleef het interne beheersingsrisico binnen de vastgestelde risicobereidheid. Ook in 2026, wanneer de daadwerkelijke transitie plaatsvindt en het nieuwe systeem in gebruik wordt genomen, blijven wij het interne beheersingsrisico nauwlettend volgen. Dit is noodzakelijk om een soepele overgang te waarborgen en mogelijke knelpunten snel te signaleren en op te lossen.

Informatiebeveiliging is de manier waarop het fonds de dreigingen waaraan de informatievoorziening wordt blootgesteld, effectief en efficiënt weerstaat en beheerst. Innovatieve ontwikkelingen zoals deelnemersportalen en sociale media zorgen voor een veranderende omgeving. Hierin ontstaan nieuwe dreigingen of nemen dreigingen andere vormen aan. Dit heeft gevolgen voor de risico’s en de kwetsbaarheden van het fonds. Informatiebeveiliging is een continu proces van alledag en van iedereen.

Bij informatiebeveiliging wordt uitgegaan van zes basisprincipes:

• Security by design: beveiliging is een onderdeel van het ontwerp.
• Privacy by design: bescherming van persoonsgegevens is een onderdeel van het ontwerp.
• Defence in depth: beveiliging is gebaseerd op gelaagdheid.
• Least privilege: autorisaties zijn te allen tijde beperkt tot het strikt noodzakelijke (need to know).
• Eenvoud boven complexiteit: beveiligingsmaatregelen zijn zo eenvoudig mogelijk.
• Maatregelen zijn efficiënt: maatregelen voor informatiebeveiliging zijn in balans met en proportioneel voor de risico’s die ze mitigeren.

De cyberdreiging bleef in het afgelopen jaar op een hoog niveau. Vanwege de hoge cyberdreiging wordt er voortdurend aan gewerkt om de organisatie nog beter te beschermen tegen deze aanvallen. Dit doen we bijvoorbeeld door bij de selectie van (cloud-)leveranciers hoge eisen te stellen aan opzet, bestaan en werking van beheersmaatregelen ten behoeve van informatiebeveiliging. De genomen maatregelen zijn voldoende om het risico binnen de risicobereidheid te brengen.

Ook de bescherming van persoonsgegevens valt binnen het aandachtsgebied van informatiebeveiliging. In het kader van de bedrijfsvoering verwerkt Rail & OV persoonsgegevens. Rail & OV wil deze persoonsgegevens van deelnemers, werknemers en andere stakeholders goed beschermen. Het privacybeleid van Rail & OV geeft invulling aan de wettelijke eisen ten aanzien van de bescherming van persoonsgegevens. Het gaat daarbij om vereisten van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), inclusief de daarbij behorende uitvoeringswetgeving en richtlijnen. Ook volgen we de ‘Gedragslijn Verwerking Persoonsgegevens Pensioenfondsen’ van de Pensioenfederatie. Deze maatregelen zijn voldoende om het risico voor personen te beperken.

Het IT-landschap is al grotendeels toekomstbestendig en geschikt gemaakt om de veranderingen uit de grote strategische projecten te kunnen ondersteunen. Hier zijn grote stappen voor gezet in 2025 en in 2026 zullen deze verder doorgezet worden. Ondanks bovenstaande uitdagingen blijkt uit de cyberweerbaarheid assessment dat de informatiebeveiliging van Rail & OV zich op het vereiste niveau van volwassenheid bevindt. Het bestuur heeft vastgesteld dat Rail & OV afdoende compliant is aan de zogenoemde DORA wetgeving, die op 17 januari 2025 in werking is getreden.

Rail & OV heeft een aantal belangrijke processen uitbesteed. Daaronder vallen onder ander het uitbesteden van:
- het bewaren van de effecten van het fonds aan de custodian
- de beleggingsadministratie
- IT-diensten en
- het direct vastgoedbeheer aan NLV

Daarnaast is er met de strategische projecten gewerkt aan het verder vormgeven van de uitbesteding van processen en systemen binnen pensioenbeheer en vermogensbeheer, inclusief de beheersing daarvan.

Belangrijke instrumenten om de beheersing van de uitbestede processen te beoordelen, zijn opgenomen in het uitbestedingsbeleid. Eén van deze instrumenten betreft het uitvoeren van een Operational Due Diligence (ODD). Dit is een proces waarbij we periodiek onze uitbestedingspartijen bevragen en bezoeken, en de verkregen (zowel financiële als niet-financiële) informatie beoordelen. Op deze manier ontstaat een goed beeld van de effectiviteit en kwaliteit van de governance en de beheersing van de processen van de uitbestedingspartner. Daarnaast beoordeelt Rail & OV de jaarlijkse assurance-rapportages (bijvoorbeeld ISAE 3402-rapportages) van de partijen waaraan zij activiteiten uitbesteedt.

Ook monitort Rail & OV op andere manieren de uitbesteding van haar processen, onder andere op basis van de overeengekomen Service Level Afspraken. Zo is er overleg op periodieke basis en wanneer zich incidenten voordoen. Als incidenten structureel terugkeren, kan dit een reden zijn om het daaraan gerelateerde proces tegen het licht te houden. Met de ingezette maatregelen is het derde partijenrisico in voldoende mate afgedekt.

Het juridisch risico betreft met name het risico dat niet (tijdig of volledig) wordt voldaan aan wet‑ en regelgeving. Ter beheersing hiervan zijn relevante wet‑ en regelgeving verankerd in beleid en processen en worden ontwikkelingen continu gemonitord. Afhankelijk van de aard en impact van nieuwe of gewijzigde wet‑ en regelgeving op de organisatie worden gerichte implementatietrajecten ingericht, waaronder projecten, om tijdige en beheerste naleving te waarborgen. Hierdoor wordt binnen de vastgestelde risicobereidheid gehandeld.

Het risicogebied Governance & Cultuur richt zich op risico’s die samenhangen met cultuur, rolvastheid, deskundigheid, integriteit en Governance. Dit wordt in het bijzonder uitgewerkt in de volgende onderdelen:

• Cultuur: het risico dat de cultuur binnen het fonds adequate besturing, uitvoering, beheersing en/of verandering belemmert.
• Rolvastheid: het risico dat bestuurders zich niet houden aan de rolinvulling zoals beoogd in het bestuursmodel van het fonds.
• Deskundigheid: het risico dat bestuurders onvoldoende deskundig zijn (hard skills en soft skills).
• Integriteit: het risico dat de integriteit van het fonds wordt beïnvloed, als gevolg van niet-integere onethische gedragingen van bestuursleden, medewerkers en/of andere aan het fonds verbonden personen.
• Governance: het risico dat de wijze van besturing de realisatie van de strategische doelstellingen van het fonds belemmert.

Ter beheersing van deze risico’s wordt onder meer een geschiktheidsmatrix van het bestuur bijgehouden. Hiermee wordt periodiek beoordeeld of het bestuur als collectief over de vereiste kennis, ervaring en competenties beschikt. Daarnaast wordt jaarlijks een systematische integriteitsrisicoanalyse uitgevoerd. Op basis van de uitkomsten hiervan wordt het integriteitsbeleid vastgesteld en waar nodig aangepast. Het resterende risico blijft hiermee binnen de vastgestelde risicobereidheid. 

Het voorbije jaar is er veelvuldig en intensief contact geweest met De Nederlandsche Bank (DNB) over de overgang naar de nieuwe regeling per 1 januari 2026. Met als belangrijk resultaat: het besluit van DNB op 11 november 2025 om geen verbod op te leggen voor de beoogde overdracht naar de nieuwe pensioenregeling. In paragraaf 3.6 gaan we in op dit traject.  

In vervolg op het DNB onderzoek in 2024 naar de naleving van de Sanctiewet heeft in 2025 de positieve afronding van het plan van aanpak ter waarborging van de naleving van de sanctieregelgeving binnen Rail & OV plaatsgevonden en is DNB hierover geïnformeerd. 

Daarnaast is er contact geweest over de (her)benoeming van een aantal bestuurders en zijn alle reguliere rapportages tijdig ingediend. Hierbij waren geen bijzonderheden. 

De AFM heeft in 2024 het communicatieplan over de transitie naar de nieuwe pensioenregeling goedgekeurd. Hierin zijn in 2025 geen structurele wijzigingen doorgevoerd.

In mei 2025 heeft Rail & OV een terugkoppeling ontvangen van het AFM-onderzoek naar de inrichting van de digitale informatieverstrekking. Hierbij kwamen enkele aandachtspunten/suggesties naar voren die worden opgevolgd. 

In mei 2025 is deelgenomen aan een generiek onderzoek van AFM over de inrichting van de compliance functie. Hiervoor heeft een interview plaatsgevonden met onze compliance officer. Conform de opzet van het onderzoek heeft er geen fonds specifieke terugkoppeling plaatsgevonden. 

In september 2025 is een verzoek ontvangen voor deelname aan een verkennend AFM onderzoek. Dit onderzoek ging over de keuzebegeleiding ter voorbereiding op de introductie van de keuze van het bedrag ineens. Vervolgens is er een gesprek geweest met AFM waarin de reeds genomen stappen bij Rail & OV voor de introductie van het bedrag ineens zijn besproken, gevolgd door een schriftelijke uitleg van deze stappen. Hierop heeft AFM in december 2025 gereageerd dat de definitieve reactie van AFM komt, zodra de keuzeomgeving volledig is ingericht. Dit gebeurt zodra het wetgevingstraject volledig is afgerond. Op de stappen die Rail & OV heeft genomen, reageerde de AFM met een positieve reactie en slechts enkele kleine aandachtspunten voor de toekomstige pensioenreglement artikelen. 

Naast de jaarlijkse onderzoeken voor tweedepijler-pensioenen en Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR), zijn er in 2025 verder geen onderzoeken vanuit de AFM gestart. 

Er is in 2025 één keer melding gedaan bij de Autoriteit Persoonsgegevens van een datalek. Dit betrof een fout in de omzetting van UPO-gegevens waarbij van 2000 personen hun gegevens bij hun ex-partners zichtbaar waren in hun dossier. Alle betrokkenen zijn hierover geïnformeerd. 

Compliance brengt de Gedragscode actief onder de aandacht bij bestaande medewerkers door gesprekken, e-learningmodules en intranetberichten. Nieuwe medewerkers worden als onderdeel van hun introductie op de hoogte gebracht via een e-learningmodule en kennismakingsgesprekken met de Compliance Officer. De Systematische Integriteitsrisicoanalyse (SIRA) is uitgevoerd en verbeterd, waardoor het beheer van integriteitsrisico’s binnen de pre-employment screening verder is versterkt. Komend jaar zal dat ook leiden tot betere processen rondom sociale veiligheid. Daarnaast is de sanctiescreening bij Rail & OV verbeterd als onderdeel van het hersteltraject naar aanleiding van het DNB-rapport over het naleven van sanctieregelgeving.

Compliance rapporteert per tertiaal de ontwikkelingen op het gebied van wet- en regelgeving die van belang zijn voor de gehele Rail & OV-organisatie. Daarbij is bijzondere aandacht besteed aan de implicaties voor de bedrijfsonderdelen Pensioenbeheer en Vermogensbeheer. Naast inzicht in de actuele wijzigingen en ontwikkelingen, bieden de rapportages ook inzicht in de impact op de bedrijfsvoering en de voortgang van implementatie binnen de organisatie. Voor het opstellen van deze rapportages is gebruikgemaakt van zowel interne analyses als externe bronnen, waaronder publicaties van toezichthouders en relevante marktinformatie. Door deze integrale benadering wordt geborgd dat de organisatie tijdig en adequaat kan inspelen op veranderende wettelijke kaders en publicaties vanuit toezichthouders.

In 2025 heeft de compliance officer van Rail & OV toegezien op de naleving van de Gedragscode door alle verbonden personen. Deze Gedragscode bevat richtlijnen over onder meer nevenfuncties, financiële belangen, relatiegeschenken, uitnodigingen en bevat een insiderregeling voor privébeleggingstransacties. Meldingen van verbonden personen met betrekking tot deze onderwerpen worden door de compliance officer vertrouwelijk beoordeeld.

Daarnaast wordt jaarlijks in januari aan alle verbonden personen gevraagd of zij in het voorgaande jaar hebben voldaan aan de gedragsregels zoals vastgelegd in de Gedragscode. Voor het jaar 2025 hebben alle verbonden personen verklaard dat zij de Gedragscode geheel hebben nageleefd.

In de eerste helft van 2026 vond de afronding van de overstap naar de nieuwe pensioenregeling plaats. Basis voor de overstap naar de nieuwe regeling is de dekkingsgraad per ultimo 2025. In de eerste maanden van 2026 zijn de definitieve invaarberekeningen uitgevoerd en is het vermogen verdeeld volgens de in 2025 vastgestelde kaders. Dit is inclusief de bijbehorende uitgebreide interne- en externe controles op deze berekening en de verdeling van het vermogen over de deelnemers. Dit is naar wens verlopen. Zie ook hoofdstuk 6.11 met een toelichting op de verdeling van het vermogen bij ingang van de nieuwe regeling. 

In maart 2026 zijn de nieuwe portalen in gebruik genomen en konden alle deelnemers hun persoonlijke pensioenvermogen inzien. Eind maart hebben alle pensioengerechtigden bericht ontvangen over de hoogte van hun uitkering per 1 januari. Hiermee was de definitieve beginstand van de nieuwe regeling voor iedereen bekend.

De afronding van de overstap naar de nieuwe pensioenregeling raakt ook de pensioenuitvoering. Eind eerste kwartaal 2026 was het grootste gedeelte van het nieuwe pensioenadministratiesysteem in gebruik.  

Een nieuwe pensioenregeling betekent ook een gewijzigde inrichting van onze rapportages voor de deelnemers en ons toezicht. De (door)ontwikkeling hiervan is een van onze prioriteiten voor het jaar 2026. 

Een nieuwe pensioenregeling vraagt een andere communicatie naar deelnemers. Het is belangrijk dat de deelnemers de werking van de nieuwe pensioenregeling begrijpen. Voor de nieuwe onderdelen als spreiding van de beleggingsresultaten in de collectieve uitkeringsfase en aankoop van de pensioenuitkering uit het persoonlijk pensioenvermogen ontwikkelen we de communicatie verder mede op basis van terugkoppelingen van ons deelnemerspanel. 

Een keer in de drie jaar onderzoekt Rail & OV wat onze deelnemers belangrijk vinden in de pensioenregeling en welke risico's/kansen ze daarbij bereid zijn te lopen. De uitkomsten van het onderzoek dienen als input voor het bestuur bij het vaststellen van de risicohouding en vervolgens het beleggingsbeleid. In 2026 vindt dit onderzoek plaats, waarbij voor het eerst de nieuwe pensioenregeling de basis vormt. Wij verwachten na de zomer 2026 een aangepaste risicohouding vast te stellen en aansluitend een aangepast beleggingsbeleid.

De ontwikkeling van het gebruik van AI binnen onze organisatie gaat in 2026 verder. De nadruk komt te liggen op het plaatsen van AI binnen de structuur van de organisatie. We gaan bijvoorbeeld AI meer inzetten bij de uitvoering van de werkprocessen en ter ondersteuning bij de inrichting van de nieuwe Wtp rapportages. Hierin zien wij de toegevoegde waarde van AI. 

De overgang naar de Wet toekomst pensioenen (Wtp) per 1 januari 2026 betekent een fundamentele hervorming van de regeling, maar ook van de organisatie. En natuurlijk veranderingen voor de aangesloten werkgevers en deelnemers. 

Het NUB heeft in 2025 een belangrijke rol gehad bij het waarborgen van de zorgvuldigheid en volledigheid van de besluitvorming. Dit omvat het beoordelen van de evenwichtigheid van de belangenafweging en de uitvoerbaarheid van de genomen besluiten. Het normenkader dat hiervoor was opgesteld, diende als leidraad voor het toetsen van gelopen proces en besluiten. De beoordeling heeft plaatsgevonden langs vier lijnen:

1.    robuuste besluitvorming,
2.    evenwichtige belangenafweging,
3.    adequate risicobeheersing, en
4.    uitvoerbaarheid & uitlegbaarheid.

Er is veel aandacht geweest voor de compleetheid van het belangrijke besluit om over te gaan naar de nieuwe regeling. Hierbij is mede aan de hand van voornoemd normenkader meerdere malen teruggeblikt op het gelopen proces en is telkens vooruitgekeken naar de volgende belangrijke stappen in de implementatie van de transitie en de communicatie daarover. 

Hierbij is door het NUB met name aandacht gevraagd voor:

• Uitlegbaarheid richting deelnemers en werkgevers van de belangenafweging die heeft plaatsgevonden en de vastlegging hiervan.
•  Duidelijke vastlegging van vooraf gestelde criteria waaraan in de uitvoering moest zijn voldaan voor een beheersbare implementatie van het invaren en de overgang naar de nieuwe regeling.
•  Externe validatie van de berekeningen die noodzakelijk waren voor de extra inzet van de bestuurlijke ruimte en de actualisatie van de compensatieberekeningen. 
• Het structureel betrokken zijn van de sleutelfunctiehouders en waar nodig externe deskundigen voor een brede blik op de besluitvorming en het voorkomen van een tunnelvisie. 

Op de bevindingen van DNB moest gedurende 2025 snel worden geacteerd om de beoogde invaardatum van 1 januari 2026 te halen. Voor het NUB was het belangrijk om in haar toezicht rekening te houden met de vereiste snelheid van besluitvorming. 

Over de overgang naar de nieuwe pensioenregeling per 1 januari 2026 en het invaren had het verantwoordingsorgaan in de vorige zittingsperiode al positief geadviseerd. De dekkingsgraad van het pensioenfonds steeg in de loop van 2025 naar een hoogte die bij het afsluiten van het implementatieplan niet was voorzien. Mede daarom heeft het bestuur het implementatieplan in samenspraak met de pensioentafel aangescherpt. Op deze aanscherpingen is wederom het advies van het verantwoordingsorgaan gevraagd. Deze aanvullende, positieve adviezen zijn soms in korte tijd verstrekt. Dit was mogelijk doordat het verantwoordingsorgaan in de loop van het kalenderjaar regelmatig door het bestuur over de ontwikkelingen is bijgepraat en door de goede samenwerking tussen het verantwoordingsorgaan en het bestuur. Dit heeft uiteindelijk geleid tot het op 17 december 2025 door het bestuur genomen besluit om per 1 januari 2026 daadwerkelijk in te varen. Wij hebben het bestuur en de uitvoeringsorganisatie hiermee van harte gecomplimenteerd. Er is zeer veel werk verzet met dit mooie resultaat tot gevolg.

Wij zijn daarnaast verheugd dat, voorafgaand aan de invoering van de WTP, het mogelijk bleek per 31 december 2025 te komen tot indexatie van 3,02%. Deze indexatie was bijna volledig aan de gemeten inflatie (CPI).

Het verantwoordingsorgaan heeft in 2025 een aantal adviesaanvragen ontvangen en heeft daarop gereageerd met positieve adviezen. Bij verschillende adviezen heeft het verantwoordingsorgaan suggesties gedaan die geregeld zijn overgenomen.

De adviezen hadden betrekken op:

• 'Aanvullingen voorgenomen besluit ICWO(Interne Collectieve Waarde Overdracht) met inbegrip van aanwenden het collectieve vermogen’ (twee adviezen). Dit betrof aanvullingen op het advies van het verantwoordingsorgaan uit juli 2024, over het destijds voorgenomen invaarbesluit.
• Het inzetten van een deel van het vermogen om binnen bandbreedtes te blijven die het bestuur heeft gesteld aan ‘het invaren’.
• Wijziging van het uitvoeringsreglement op twee onderdelen die samenhangen met indexatie en inhaalindexatie.
• ‘nFTK premies 2026’. Dit betrof een voorgenomen besluit en een advies ‘voor het geval dat’ de overgang naar de WTP per 1 januari 2026 geen doorgang zou vinden.
• Wijzigingen in het klachtenreglement per 1 februari 2026.
• Het proces van het hernieuwd implementatieplan als gevolg van addendum. Het verantwoordingsorgaan stelde vast dat het bestuur het implementatieplan heeft aangevuld met actuele informatie en zo voldoet aan de wensen en eisen van de toezichthouder(s).

Op de tweedaagse scholingsbijeenkomst in maart 2025 heeft het verantwoordingsorgaan afgesproken om met werkgroepen te werken. Deze werkgroepen focussen zich onder meer op het voor hun werkgebied relevante deel van de 4-maandelijkse rapportages van het uitvoerend bestuur. De hieruit voortkomende vragen en op- en aanmerkingen worden plenair door het verantwoordingsorgaan met de desbetreffende verantwoordelijke uitvoerend bestuurder besproken. Het verantwoordingsorgaan is tevreden met hoe dit in samenspraak met de uitvoeringsorganisatie is opgepakt.

Het verantwoordingsorgaan komt minimaal drie keer per jaar bijeen voor overleg met het Niet-Uitvoerend bestuur (NUB), waarbij het NUB een toelichting geeft op de voortgang van haar toezicht en er ruimte is om vragen te stellen. Daarnaast is tijdens onze reguliere vergaderingen standaard als agendapunt een overleg met de voorzitters van het Uitvoerend Bestuur en het NUB opgenomen waarin de voorzitters ons informeren over actuele en relevante ontwikkelingen rondom Rail & OV en gelegenheid bieden tot het stellen van vragen.

Onderstaand treft u een overzicht van de bespreekpunten uit de diverse aandachtsgebieden.

Algemeen

De invoering van de WTP noopte het bestuur tot het aanpassen van de statuten en diverse reglementen. Besproken zijn het uitvoeringsreglement, de bijbehorende (model)uitvoeringsovereenkomst en het klachtenreglement. Het gewijzigde pensioenreglement is ook nogmaals toegelicht.

Voor wat betreft de reguliere organisatie en uitvoering zijn wij blij dat de klanttevredenheid blijvend hoog scoort. De tevredenheid over de klachtenafhandeling is aan het einde van het jaar gelukkig weer boven de norm.

Vermogensbeheer

In 2025 lag bij het verantwoordingsorgaan met name de focus op de onderwerpen maatschappelijk verantwoord beleggen, het vermogensbeheer binnen Rail & OV in algemene zin en het Target Operating Model voor vermogensbeheer en de transitie naar de WTP in het bijzonder.

Het maatschappelijk verantwoord beleggen heeft adequaat plaatsgevonden binnen Rail & OV. De geo-politieke ontwikkelingen vragen volgens het VO echter wel om een herijking van het brede beleid, omdat de maatschappelijke normen m.b.t. maatschappelijk verantwoord beleggen aan het verschuiven zijn. Het VO heeft vastgesteld dat het bestuur daar ook oog voor heeft.

Gedurende het afgelopen jaar zijn constructieve gesprekken gevoerd over de vormgeving en inhoud van de 4-maandelijkse rapportages van het uitvoerend bestuur. Er is geconstateerd dat in deze rapportages voor een aantal illiquide beleggingscategorieën benchmarks ontbraken vanwege het gebrek aan representatieve benchmarks. Dit is besproken met het bestuur. Hierop is de toezegging gedaan om deze illiquide categorieën op termijn van een zo passend mogelijke benchmark te voorzien. Het verantwoordingsorgaan adviseert hier aandacht voor te blijven houden

Ten aanzien van de resultaten over 2025 constateert het verantwoordingsorgaan dat het fonds cumulatief 0,4% beter heeft gepresteerd dan de portefeuillebenchmark.

Het VO stelt vast dat het Target Operating Model voor vermogensbeheer nog de nodige aandacht heeft gevraagd in 2025 en wil graag zien dat in 2026 de resterende actiepunten worden opgepakt.

Tenslotte wordt geconstateerd dat het jaar 2025 door het fonds in december is afgesloten met een hoge laatste dekkingsgraad waardoor het invaren zonder problemen kon verlopen en dat de overgang naar het aangepaste vermogensbeheer en de achterliggende administratie goed lijkt te zijn verlopen.

Finance, Risk & Support

Als verantwoordingsorgaan constateren wij dat de financiële risico’s rond de projecten actief worden gevolgd en waar nodig tijdig worden bijgestuurd. Ook de invoering van nieuwe systemen en processen staat onder goede aandacht. Hoewel enkele projecten duurder uitvallen dan begroot, worden deze afwijkingen transparant en tijdig toegelicht, wat bijdraagt aan een goed begrip van de onderliggende oorzaken.

Het risicobeheer staat in de basis goed. Door risico’s in de T-rapportages consequenter uit te werken en de bijbehorende maatregelen duidelijker te koppelen aan urgentie en prioriteit, is het risicobeeld voor het verantwoordingsorgaan beter te volgen. 

Cybersecurity is een belangrijk onderwerp waarbij zicht op de (ontwikkelingen van) de bedreigingen en aandacht voor de key controls bij de Informatiebeveiliging van groot belang blijft. Het verantwoordingsorgaan adviseert hier aandacht voor te blijven houden.

De kosten per deelnemer zijn gestegen. Wij verwachten dat de totale kosten de komende jaren afnemen vanwege het voltooien van enkele grote projecten.

Communicatie

Het verantwoordingsorgaan is tevreden dat het bestuur heeft besloten de 4-maandelijkse rapportages van het uitvoerend bestuur bondiger te maken. Dit komt de leesbaarheid ten goede.
Het bestuur heeft voor Wtp een uitgebreid communicatieplan opgesteld en uitgevoerd. Als verantwoordingsorgaan hebben we hierop mee kunnen lezen. Zo zijn eind 2025 voorlichtingsbijeenkomsten gehouden over de nieuwe pensioenregeling. Deze bijeenkomsten voor werknemers en werkgevers vonden plaats bij aangesloten ondernemingen. Daarnaast vond een zestal bijeenkomsten in het land plaats die speciaal op de gepensioneerden waren gericht. Leden van het verantwoordingsorgaan hebben deze bijeenkomsten bijgewoond om zelf de reacties van de deelnemers te peilen. De reacties waren voornamelijk positief. Voor ons is dat natuurlijk een belangrijke graadmeter.

In 2025 heeft het verantwoordingsorgaan vier nieuwsbrieven op de website van Rail & OV geplaatst om de deelnemers over onze activiteiten te informeren.

Missie en Visie

In 2025 is het bestuur gestart met het bepalen van de missie, visie, strategie. Deze zal in de loop van 2026 worden vastgesteld. Het is goed te zien dat het bestuur opnieuw de toekomst van het fonds onder de loep neemt. Het verantwoordingsorgaan volgt het traject met grote belangstelling. 

Het verantwoordingsorgaan dankt het bestuur voor de goede samenwerking en gaat hier graag in 2026 mee door, ook met de nieuwe voorzitters die in 2026 aantreden. Een bijzondere dank gaat hierbij dan ook uit naar Gerard Groten, de voorzitter en Walter Mutsaers, voorzitter van het uitvoerend bestuur, die beiden in 2026 aftreden. Zij hebben een grote rol gespeeld in het succes dat Rail & OV per 1 januari 2026 heeft kunnen invaren en is overgegaan naar de nieuwe pensioenregeling onder de WTP. 

Stichting Pensioenfonds Rail & Openbaar Vervoer (hierna “Rail & OV”) is een vrijwillig bedrijfstakpensioenfonds statutair gevestigd op Arthur van Schendelstraat 850, 3511 ML te Utrecht en ingeschreven bij de Kamer van Koophandel te Utrecht onder nummer 41186005.

Rail & OV voorziet in voorzieningen ter zake van ouderdom, arbeidsongeschiktheid en overlijden ten behoeve van actieve deelnemers, ex-deelnemers, gepensioneerden en hun nabestaanden. Het pensioenfonds doet dit door het aanbieden en beheren van een pensioenregeling voor aangesloten ondernemingen, werknemers en voormalige werknemers in de sectoren Rail en Openbaar Vervoer. De pensioenregeling is gebaseerd op het principe van Collective Defined Contribution (CDC-regeling), waarbij gestreefd wordt naar een pensioen gebaseerd op middelloonniveau.

Rail & OV kent uitsluitend zogenaamde “pensioenvoorzieningen voor risico van het fonds”. De werkgevers hebben na het betalen van de jaarlijkse premie voor de opbouw in dat jaar, geen verdere verplichtingen. Ook niet als nadien bij Rail & OV tekorten ontstaan. Om het risico op tekorten te verkleinen, houdt het pensioenfonds, wanneer mogelijk, eigen vermogen aan waarvan de hoogte mede wordt bepaald door wet- en regelgeving. Dit neemt niet weg dat tekorten kunnen ontstaan waardoor toeslagen (indexaties) geheel of gedeeltelijk achterwege blijven of dat zelfs sprake is van verlaging van opgebouwde aanspraken. Indirect ligt het risico daardoor bij de groep actieve deelnemers, ex-deelnemers, gepensioneerden en hun nabestaanden als geheel. Er zijn geen pensioenvoorzieningen voor risico van individuele deelnemers. Daarnaast is uitsluitend sprake van beleggingen voor risico van Rail & OV en niet van beleggingen voor risico van deelnemers. Omdat dit onderscheid niet behoeft te worden gemaakt, wordt in de jaarrekening bij voorzieningen en beleggingen de toevoeging “voor risico pensioenfonds” niet vermeld.

Per 1 januari 2026 is de pensioenregeling gewijzigd naar een solidaire premieregeling (zie ook de paragraaf Gebeurtenissen na balansdatum).

De jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met de wettelijke bepalingen zoals deze zijn opgenomen in Titel 9 Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek en met inachtneming van de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving, in het bijzonder Richtlijn 610 Pensioenfondsen.

Alle bedragen zijn vermeld in miljoenen euro’s, tenzij anders is vermeld. In de toelichting op de posten zijn de nummers vermeld die corresponderen met de nummers van de posten van de balans en de staat van baten en lasten. De jaarrekening is opgesteld op basis van de continuïteitsveronderstelling.

In deze jaarrekening is ten opzichte van voorgaand jaar een stelselwijziging doorgevoerd als gevolg van een aanpassing in de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving (Richtlijn 610 Pensioenfondsen). Op de balans moet separaat een voorziening operationele kosten als onderdeel van de technische voorzieningen worden opgenomen. Deze voorziening was voorheen onderdeel van de voorziening pensioenverplichtingen. De vergelijkende cijfers zijn eveneens aangepast. De wijziging heeft geen effect op het saldo van baten en lasten en de reserves.

Bij het opstellen van de jaarrekening zijn schattingen en veronderstellingen gehanteerd en zijn oordelen gevormd die van invloed zijn op de waardebepaling van activa en passiva en de resultaatbepaling. Het betreft de waarde van activa en passiva die niet op eenvoudige wijze uit andere bronnen blijkt. De schattingen en de hiermee verbonden veronderstellingen zijn gebaseerd op ervaringen uit het verleden en verschillende andere factoren die, gezien de omstandigheden, als redelijk worden beschouwd. De daadwerkelijke uitkomsten kunnen afwijken van deze schattingen. De aard van schattingen en veronderstellingen is, voor zover noodzakelijk geacht voor het vereiste inzicht in het vermogen, vermeld in de toelichting op de jaarrekening. Met name de voorziening pensioenverplichtingen en de waarde van de niet-beursgenoteerde beleggingen zijn onderhevig aan schattingen.

Herzieningen van schattingen zijn verantwoord in de periode waarin het gewijzigde inzicht is ontstaan. Zij worden, voor zover noodzakelijk geacht voor het vereiste inzicht in het vermogen, vermeld in de toelichting op de jaarrekening bij de balansposten waarop de herziening betrekking heeft.

In 2025 heeft het uitvoerend bestuur besloten de huidige actuariële waarderingsmethodiek onder nFTK (nieuw Financieel Toetsingskader) te wijzigen van continue jaarlijks naar de postnumerando maandelijkse betalingsmethodiek. Door deze aanpassing van de waarderingsmethodiek onder het nFTK ontstaat aansluiting tussen de waarderingsmethodiek vlak voor invaren en direct bij invaren (Wtp). Het effect van de schattingswijziging is een afname van de voorziening pensioenverplichtingen met € 66 miljoen (positief dekkingsgraadeffect ad 0,4%-punt).

In de waardering van vastgoed in ontwikkeling per 31 december 2025 is sprake van een schattingswijziging. Bij het bepalen van de waarde van vastgoed in ontwikkeling wordt vanaf 2025 rekening gehouden met de verwachte huurindexatie. Hierdoor sluit de benadering van de marktwaarde beter aan bij standaard marktgebruik en geeft een meer nauwkeurige weergave van de economische realiteit. De impact op de waarde per 31 december 2025 is ongeveer € 11 miljoen (hogere waardering).

Een actief betreft een uit gebeurtenissen in het verleden voortgekomen middel, waarover het fonds de beschikkingsmacht heeft en wordt opgenomen wanneer het waarschijnlijk is dat de toekomstige economische voordelen naar het fonds zullen toevloeien en de waarde daarvan betrouwbaar kan worden vastgesteld. Een verplichting wordt in de balans opgenomen wanneer het waarschijnlijk is dat de afwikkeling daarvan gepaard zal gaan met een uitstroom van middelen en de omvang van het bedrag betrouwbaar kan worden vastgesteld.

Baten worden in de staat van baten en lasten opgenomen wanneer een vermeerdering van het economisch potentieel, samenhangend met een vermeerdering van een actief of een vermindering van een verplichting, heeft plaatsgevonden, waarvan de omvang betrouwbaar kan worden vastgesteld. Lasten worden verwerkt wanneer een vermindering van het economisch potentieel, samenhangend met een vermindering van het actief of een vermeerdering van de verplichting, heeft plaatsgevonden, waarvan de omvang betrouwbaar kan worden vastgesteld.

Indien een transactie ertoe leidt dat alle of nagenoeg alle toekomstige voordelen en risico’s met betrekking tot een actief of een verplichting aan een derde zijn overgedragen, wordt het actief of de verplichting niet meer in de balans opgenomen. Verder worden activa en verplichtingen niet meer in de balans opgenomen vanaf het tijdstip dat niet meer wordt voldaan aan de waarschijnlijkheid van de toekomstig economische voordelen en betrouwbaarheid van de waardebepaling. 

Activa en verplichtingen in vreemde valuta zijn omgerekend naar euro's tegen de koersen per balansdatum. Transacties in vreemde valuta worden omgerekend tegen de koers op de transactiedatum. Koersverschillen bij de omrekening van activa en verplichtingen worden in de staat van baten en lasten opgenomen onder de post "Beleggingsresultaten".

De directe vastgoedbeleggingen zijn onderverdeeld in vastgoed in exploitatie en vastgoed in ontwikkeling.

Vastgoed in exploitatie

Vastgoed in exploitatie is gewaardeerd tegen reële waarde (marktwaarde), zoals gedefinieerd door de Stichting Nederlands Register Vastgoed Taxateurs (NRVT). Dit betreft het geschatte bedrag waartegen vastgoed zou worden overgedragen op de waardepeildatum tussen een bereidwillige koper en een bereidwillige verkoper in een zakelijke transactie, na behoorlijke marketing en waarbij de partijen zouden hebben gehandeld met kennis van zaken, prudent en niet onder dwang. 

De directe vastgoedbeleggingen worden na oplevering gewaardeerd op reële waarde (marktwaarde). Dit geldt voor alle vastgoedbeleggingen in exploitatie. Resultaten die ontstaan door een wijziging in de reële waarde van vastgoedbeleggingen, worden verantwoord in de staat van baten en lasten in de periode waarin de wijziging zich voordoet. Voor woningen wordt een uitpondscenario (indien mogelijk) en een doorverhuurscenario uitgerekend. De hoogste waarde van de twee geldt als marktwaarde. 

Bij verkoop van een vastgoedobject blijft, tot het moment van verkoop, de externe taxatiewaarde gehanteerd. Na verkoop wordt het eventuele verschil tussen de verkoopopbrengst en de laatst bekende externe taxatie verantwoord als verkoopresultaat.

Vastgoed in ontwikkeling

Vastgoed in ontwikkeling is gewaardeerd op basis van de waarde wanneer het vastgoed opgeleverd is minus de contante waarde van de nog openstaande bouwtermijnen. Indien de marktwaarde niet betrouwbaar is vast te stellen, wordt het object gewaardeerd tegen de gemaakte kosten met inachtneming van eventuele contractuele boeterente.

Taxatieprincipes

De reële waarde wordt vastgesteld op basis van onafhankelijke externe taxaties. De waarderingen worden uitgevoerd in overeenstemming met de geldende Praktijkrichtlijnen zoals opgenomen in de Appraisal and Valuation Standards van het Royal Institute of Chartered Surveyors (RICS). De taxaties worden verricht door professionele taxateurs die beschikken over erkende relevante beroepskwalificaties en recente ervaring met vergelijkbaar vastgoed in het betreffende marktsegment en de geografische locatie. De door de externe taxateurs vastgestelde reële waarde vormt de basis voor de boekwaarde van het beleggingsvastgoed per balansdatum.

Objecten in exploitatie worden elk kwartaal extern getaxeerd waarbij er minimaal één keer per jaar een hertaxatie of volledige taxatie plaatsvindt (inclusief bezoek van alle objecten). In de overige kwartalen vindt er een desktoptaxatie plaats. Vastgoed in ontwikkeling wordt jaarlijks per jaareind extern getaxeerd.

Beleggingen in vastgoed door middel van commanditaire vennootschappen zijn gewaardeerd tegen de participatiewaarde van het fonds in de panden van deze vennootschappen. De waardering van de participatiewaarde is een afgeleide van de waardering van het vastgoed in de commanditaire vennootschappen die zijn gebaseerd op reële waarde. 

De overige activa en passiva zijn opgenomen onder de vorderingen respectievelijk schulden inzake vastgoedbeleggingen. 

Indirect vastgoed is gewaardeerd tegen reële waarde. 

Voor vastgoed belegd via niet-beursgenoteerde instellingen, is dit gebaseerd op de intrinsieke waarde. Deze waarde is ontleend aan de meest recente rapportages van de fondsmanagers, gecorrigeerd voor kasstromen vanaf de balansdatum van de meest recente rapportage tot en met de balansdatum van de jaarrekening. De waardering van de intrinsieke waarde is een afgeleide van de waardering van het vastgoed in de vastgoedfondsen die zijn gebaseerd op reële waarde. De fondsmanagers laten het vastgoed in het fonds jaarlijks taxeren door externe taxateurs. 

Voor beursgenoteerde aandelen in de vastgoedsector is dit gebaseerd op de beurskoers per balansdatum.

De in deze post begrepen aandelen zijn gewaardeerd tegen reële waarde, zijnde de beurswaarde per balansdatum.

De beleggingen in niet-beursgenoteerde beleggingsfondsen zijn gewaardeerd tegen de participatiewaarde zoals ontvangen van de fondsmanager. De participatiewaarde is afgeleid van de beurswaarde van de aandelen die door het beleggingsfonds worden gehouden en het aandeel van Rail & OV in het beleggingsfonds.

De beursgenoteerde obligaties zijn gewaardeerd tegen reële waarde, zijnde de marktnotering per balansdatum, onder toevoeging van opgelopen rente. Als er geen marktnotering is, wordt de reële waarde berekend op basis van de Netto Contante Waarde-methode (NCW-methode).

De beleggingen in het niet-beursgenoteerde hypotheekfonds zijn gewaardeerd tegen de participatiewaarde zoals ontvangen van de fondsmanager. De participatiewaarde is afgeleid van de reële waarde van de hypotheken in het fonds, welke is berekend aan de hand van de NCW-methode.

Deposito’s zijn gewaardeerd tegen reële waarde, zijnde de netto contante waarde van de toekomstige geldstromen.

Beleggingen in geldmarktfondsen zijn gewaardeerd tegen reële waarde, zijnde de nettovermogenswaarde die de fondsbeheerder heeft gepubliceerd.

Derivaten zijn gewaardeerd tegen reële waarde. Voor beursgenoteerde contracten is dit gebaseerd op de beurskoers per balansdatum. Voor niet-beursgenoteerde contracten is de waardering gebaseerd op beschikbare marktinformatie.

De reële waarde van de Interest Rate Swaps is bepaald aan de hand van de Overnight Index Swap (OIS) curve. Voor de valutatermijncontracten wordt de NCW-methode gehanteerd. Hierbij wordt gebruik gemaakt van een door een dataleverancier aangeleverde forwardcurve (marktinformatie).

Derivaten met een negatieve reële waarde zijn onder de kortlopende schulden en overlopende passiva verantwoord.

Beleggingen in private equity-fondsen zijn gewaardeerd tegen reële waarde, zijnde de intrinsieke waarde. Deze waarde is ontleend aan de meest recente rapportages van de fondsmanagers, gecorrigeerd voor kasstromen in de periode vanaf de balansdatum van de meest recente rapportage tot en met de balansdatum van de jaarrekening. Daarnaast is bij de waardering rekening gehouden met eventuele materiële gevolgen van gebeurtenissen in het verslagjaar na ontvangst van deze rapportages.

Beleggingen in infrastructuurfondsen zijn gewaardeerd tegen reële waarde, zijnde de intrinsieke waarde. Deze waarde is ontleend aan de meest recente rapportages van de fondsmanagers, gecorrigeerd voor kasstromen in de periode vanaf de balansdatum van de meest recente rapportage tot en met de balansdatum van de jaarrekening. Daarnaast is bij de waardering rekening gehouden met eventuele materiële gevolgen van gebeurtenissen in het verslagjaar na ontvangst van deze rapportages.

Dit zijn beleggingen die bijdragen aan een duurzame maatschappelijke ontwikkeling. Impact-beleggingen zijn gewaardeerd tegen reële waarde. Deze waarde is ontleend aan de meest recente rapportage van de externe manager, gecorrigeerd voor kasstromen in de periode vanaf de balansdatum van de meest recente rapportage tot en met de balansdatum van de jaarrekening. Daarnaast is bij de waardering rekening gehouden met eventuele materiële gevolgen van gebeurtenissen in het verslagjaar na ontvangst van deze rapportages. 

Deze posten worden bij eerste verwerking gewaardeerd op reële waarde. Na eerste verwerking worden ze gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs, zo nodig onder aftrek van een voorziening voor het risico op oninbaarheid. Gezien de aard van de posten is de geamortiseerde kostprijs gelijk aan de nominale waarde.

Callgelden zijn gewaardeerd tegen reële waarde, zijnde de netto contante waarde van de toekomstige geldstromen. Contracten met een negatieve waarde zijn in de rubriek kortlopende schulden en overlopende passiva verantwoord. 

Kapitaalbelangen die worden gehouden voor duurzame verbondenheid met Rail & OV worden gerubriceerd als deelneming. Deelnemingen zijn gewaardeerd op het aandeel van Rail & OV in het eigen vermogen van de deelnemingen.

Rail & OV houdt 50% van de aandelen van de deelnemingen NLV B.V. en Oostpoort Amsterdam Beheer B.V. Deze deelnemingen zijn niet geconsolideerd in de jaarrekening van Rail & OV aangezien deze qua omvang van te verwaarlozen betekenis zijn op het geheel.

De materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs verminderd met afschrijvingen. De afschrijvingen zijn gebaseerd op de verwachte economische levensduur en zijn berekend op basis van een vast percentage van de aanschafwaarde. Dit percentage ligt tussen 10% en 25% per jaar. Er wordt afgeschreven vanaf de maand van ingebruikname. Boekwinsten en -verliezen bij verkoop zijn opgenomen in de afschrijvingen.

De vorderingen en overlopende activa worden bij eerste verwerking gewaardeerd op reële waarde. Na eerste verwerking worden vorderingen en overlopende activa gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs, zo nodig onder aftrek van een voorziening voor het risico op oninbaarheid. Gezien de aard van de vorderingen is de geamortiseerde kostprijs gelijk aan de nominale waarde.

De liquide middelen zijn gewaardeerd tegen nominale waarde en staan, voor zover niet anders vermeld, ter vrije beschikking van het pensioenfonds.

De reserves zijn bepaald door het bedrag dat resteert nadat alle actiefposten, posten van vreemd vermogen en verplichtingen inclusief alle technische voorzieningen in de balans zijn opgenomen.

De algemene reserve dient als buffer ter dekking van algemene risico's, zoals het risico van een toenemende levensverwachting van de deelnemers. Tevens dient de algemene reserve als buffer voor opvang van jaarlijkse schommelingen in de baten en lasten, vooral in de beleggingsopbrengsten en premiebijdragen.

De voorziening pensioenverplichtingen omvat alle uit de pensioenregeling of andere overeenkomsten voortvloeiende pensioenverplichtingen. De pensioenverplichtingen omvatten de opgebouwde nominale pensioenaanspraken en toegekende indexaties. De voorziening voor pensioenverplichtingen is bepaald als de contante waarde van de beste inschatting van toekomstige kasstromen die samenhangen met de op balansdatum bestaande pensioenverplichtingen. 

In 2025 heeft het uitvoerend bestuur besloten de huidige actuariële waarderingsmethodiek onder nFTK te wijzigen van continue jaarlijks naar de postnumerando maandelijkse betalingsmethodiek. Door deze aanpassing van de waarderingsmethodiek onder het nFTK ontstaat aansluiting tussen de waarderingsmethodiek vlak voor invaren en direct bij invaren (Wtp). Het effect van de schattingswijziging is een afname van de voorziening pensioenverplichtingen met € 66 miljoen.

Bij de berekening zijn de volgende grondslagen en veronderstellingen gehanteerd:

Rekenrente

De verplichtingen zijn contant gemaakt op basis van de door DNB vastgestelde rentetermijnstructuur inclusief zogenoemde ultimate forward rate (UFR) op de balansdatum. Deze rentetermijnstructuur komt ultimo 2025 voor Rail & OV overeen met een uniforme rekenrente van 3,16% (ultimo 2024: 2,16%).

Overlevingsgrondslagen

Voor de levensverwachtingen is eind 2025 uitgegaan van de prognosetafels AG2024 zoals die in 2024 zijn gepubliceerd door het Actuarieel Genootschap (2024: prognosetafel AG2024). De sterftekansen volgens de gehanteerde prognosetafels zijn vermenigvuldigd met:

Voor de mannelijke verzekerde:

• Tot en met leeftijd 30 jaar: 44,34%;
• Van leeftijd 30 tot en met 92 jaar: lineair oplopend van 44,34% naar 99,39%;
• Vanaf leeftijd 93 jaar: 100%.

Voor de vrouwelijke verzekerde:

• Tot en met leeftijd 30 jaar: 68,26%;
• Van leeftijd 30 tot en met 76 jaar: parabolisch oplopend van 68,26% naar 107,53%;
• Van leeftijd 76 tot en met 100 jaar: parabolisch aflopend van 107,53% naar 96,6%;
• Vanaf leeftijd 101 jaar: 100%.

De op de tafels toegepaste correctiefactoren ervaringssterfte zijn gebaseerd op de werkelijk waargenomen sterfte bij de deelnemers van Rail & OV in de kalenderjaren 2016 tot en met 2022, waarbij een vergelijking is gemaakt met de sterfte die verwacht werd op grond van de sterftekansen voor de gehele bevolking. Jaarlijks wordt getoetst of de correctiefactoren nog adequaat zijn. 

Partnerfrequenties

Voor de partnerfrequenties is uitgegaan van de partnerfrequenties zoals waargenomen in het bestand van Rail & OV over de 5-jaarsperiode 2018 t/m 2022. In verband met de uitruil van partnerpensioen in extra ouderdomspensioen is de partnerfrequentie op de pensioenleeftijd gesteld op 100%. Vanaf de pensioenleeftijd loopt de partnerfrequentie af met de sterftekans van de partner. De grondslag wordt iedere vier jaar geëvalueerd, voor het laatst in 2023. Tussentijds heronderzoek binnen de vierjaarsperiode is aan de orde bij een ingrijpende gebeurtenis, zoals een aanpassing van het stelsel of een substantiële wijziging van het deelnemersbestand.

Leeftijdsverschil man/vrouw

Voor het leeftijdsverschil tussen de deelnemer en de meeverzekerde partner is verondersteld dat de mannelijke hoofdverzekerde twee jaar en negen maanden ouder is dan de vrouwelijke medeverzekerde en de vrouwelijke hoofdverzekerde anderhalf jaar jonger is dan de mannelijke medeverzekerde. De grondslag wordt iedere vier jaar geëvalueerd. Deze is voor het laatst geëvalueerd in 2025, waarbij is besloten het leeftijdsverschil te handhaven op het huidige niveau. Tussentijds heronderzoek binnen de vierjaarsperiode is aan de orde bij een ingrijpende gebeurtenis.

Opslagpercentage wezenpensioen

Ter dekking van het wezenpensioen is de voorziening van het latente partnerpensioen, naast nog niet ingegaan ouderdomspensioen, verhoogd met 0,75% (2024: 0,75%). De grondslag wordt iedere vier jaar geëvalueerd. Deze is voor het laatst geëvalueerd in 2025, waarbij is besloten de opslag te handhaven op het huidige niveau. Tussentijds heronderzoek binnen de vierjaarsperiode is aan de orde bij een ingrijpende gebeurtenis.

Opslagpercentage voor de overlijdensuitkering

Voor de dekking van de uitkering bij overlijden is de voorziening voor het ouderdomspensioen verhoogd met 0,79% (2024: 0,79%). Deze grondslag wordt in het kalenderjaar, nadat de sterftegrondslagen (sterftetafel en/ of ervaringssterfte) zijn aangepast, geëvalueerd. De grondslag is voor het laatst geëvalueerd in 2025. Hierbij is besloten de opslag te handhaven op het huidige niveau. Tussentijds heronderzoek is aan de orde bij een ingrijpende gebeurtenis.

De mate waarin rekening is gehouden met arbeidsongeschiktheid

Voor arbeidsongeschikte deelnemers is mede rekening gehouden met de voortzetting van de pensioenopbouw tijdens de arbeidsongeschiktheid. Voor het risico van voortzetting van de pensioenopbouw bij arbeidsongeschiktheid is een voorziening aangehouden ter grootte van twee jaarpremies (dit in verband met de tweejarige wachttijd) die voor dit risico in de doorsneepremie is begrepen.

Toekomstige ontwikkelingen in het salarisniveau

Bij de vaststelling van de voorziening is geen rekening gehouden met toekomstige salarisontwikkelingen en indexaties.

De ingegane pensioenen en premievrije aanspraken alsmede de opgebouwde aanspraken van actieve deelnemers worden verhoogd als de middelen van Rail & OV en de financiële verwachtingen van het bestuur voor de komende jaren dit toelaten. Bij zijn besluit over een eventuele verhoging neemt het bestuur naast de wettelijke vereisten ook andere aspecten mee in de besluitvorming, zoals de financiële positie van het fonds, toekomstverwachtingen en evenwichtigheid. Het bestuur heeft in november 2025 het besluit genomen om de pensioenrechten en -aanspraken per 31 december 2025 te verhogen met 3,02%. De beleidsdekkingsgraad eind oktober 2025 was hoger dan het vereiste niveau van 110% maar lager dan de wettelijke eis van toekomstbestendigheid (TBI-grens), waardoor het fonds een gedeeltelijke indexatie kon verstrekken. In 2024 heeft het bestuur besloten om de consumentenprijsindex alle bestedingen (‘CPI’) te hanteren voor het toekennen van een eventuele indexatie. De maatstaf CPI Alle Bestedingen, gemeten over de periode van 1 oktober tot en met 30 september voorafgaand aan het jaar dat er geïndexeerd wordt, was 3,27%. 

De voorziening operationele kosten omvat de operationele kosten die gepaard gaan met het doen van toekomstige pensioenuitkeringen. Ter bepaling van de kostenvoorziening is inschatting gemaakt van de toekomstige uitvoeringskosten voor de afwikkeling van de tot de datum van vaststelling opgebouwde pensioenverplichtingen. Hiervoor is een kostenmodel gehanteerd voor de verwachte kasstromen. Bij de bepaling van de voorziening is rekening gehouden met een jaarlijkse kostenstijging door inflatie. De kasstroom is contant gemaakt op basis van de gepubliceerde DNB-rentetermijnstructuur (RTS). Dit laatste is uitgedrukt als opslagpercentage van de netto voorziening pensioenverplichtingen en bedraagt 2,0% (2024: 2,0%) van de netto voorziening pensioenverplichtingen. De laatste volledige evaluatie van de opslag was in 2020. De opslag is ultimo 2025 geëvalueerd en heeft niet geleid tot een wijziging van het opslagpercentage van 2,0%. 

De kortlopende schulden worden bij eerste verwerking gewaardeerd op reële waarde. Na eerste verwerking worden de kortlopende schulden gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs. Gezien de aard van de schulden is deze waarde gelijk aan de nominale waarde. De kortlopende schulden en overlopende passiva kennen een looptijd korter dan 1 jaar. De negatieve posities van derivaten zijn gewaardeerd tegen reële waarde.

Hieronder zijn de aan het verslagjaar toe te rekenen werkgeversbijdragen en werknemersbijdragen opgenomen. De premiebijdragen bestaan uit de contractueel overeengekomen premies.

De beleggingsopbrengsten betreffen de aan het verslagjaar toe te rekenen directe opbrengsten van de beleggingen en de gerealiseerde en ongerealiseerde waarderings- en koersverschillen (indirecte opbrengsten), verminderd met de exploitatiekosten van het direct vastgoed en de kosten van het beheer van de beleggingen. Ten aanzien van dividend is uitsluitend het in het verslagjaar ter beschikking gestelde dividend als opbrengst verantwoord. Er is geen onderscheid gemaakt tussen gerealiseerde en ongerealiseerde waardeveranderingen van beleggingen.

Hieronder zijn de ten laste van het verslagjaar komende uitkeringen opgenomen inzake ouderdoms-, nabestaanden- en arbeidsongeschiktheidspensioen, alsmede de eenmalige uitkeringen en afkopen overeenkomstig de pensioenregeling.

Deze betreffen de aan het verslagjaar toe te rekenen uitvoerings- en administratiekosten. Het deel van de kosten dat betrekking heeft op het vermogensbeheer is in mindering gebracht op de beleggingsresultaten.

Alle mutaties van de voorzieningen zijn in de staat van baten en lasten opgenomen.

Deze post omvat het saldo van ontvangen en betaalde bedragen verband houdend met overdracht van pensioenaanspraken.

De overige lasten zijn opgenomen voor de aan het verslagjaar toe te rekenen bedragen.

Rail & OV baseert beleidsbeslissingen op basis van de beleidsdekkingsgraad. De beleidsdekkingsgraad wordt berekend als een voortschrijdend gemiddelde van de actuele dekkingsgraden over de afgelopen 12 maanden. De dekkingsgraad is berekend als het quotiënt van de middelen ter dekking van de pensioenverplichtingen en de voorziening pensioenverplichtingen. De middelen ter dekking van de pensioenverplichtingen zijn gelijk aan het totaal van de activa onder aftrek van de schulden en de overlopende passiva. Voor het bepalen van de actuele dekkingsgraad worden de pensioenverplichtingen bepaald op basis van de door DNB maandelijks gepubliceerde rentetermijnstructuur. 

Dit overzicht is opgesteld volgens de directe methode. De methode houdt in, dat de ontvangsten en uitgaven als zodanig worden opgenomen in het kasstroomoverzicht.

Het belangrijkste risico van Rail & OV is het balansrisico, dat wil zeggen het risico dat het fonds niet over voldoende vermogen beschikt om de pensioenverplichtingen te dekken. Een beperkte solvabiliteit heeft in eerste instantie tot gevolg dat er geen ruimte is voor een toeslag op opgebouwde pensioenaanspraken en pensioenrechten. In het uiterste geval zou het noodzakelijk kunnen zijn de pensioenaanspraken en pensioenrechten van de deelnemers te verminderen. In deze situaties betekent dit dat het solvabiliteitsrisico uiteindelijk bij de deelnemers en gepensioneerden komt.

Hoe hoger het vermogen is ten opzichte van de verplichtingen, hoe meer beleidsvrijheid er is om een risicoprofiel aan te houden dat past bij een hogere rendementsdoelstelling. Naarmate de aanwezige buffers kleiner zijn, worden daarnaast ook de eisen van de wet en de toezichthouder stringenter. 

Op basis van de Pensioenwet en het FTK hanteert de toezichthouder (DNB) een gestandaardiseerde methode om te toetsen of er voldoende vermogen aanwezig is om deze risico’s van het pensioenfonds te kunnen opvangen (standaardmodel). Bij de toets wordt het vereist eigen vermogen (VEV) bepaald aan de hand van het effect van verschillende risico’s op het vermogen. Het vereist eigen vermogen is afhankelijk van de marktomstandigheden (bijvoorbeeld rentestanden, creditspreads) en het risicoprofiel van de beleggingen. Bij de berekening van het renterisico blijven de beleggingen in emerging market debt en high yield buiten beschouwing, in aansluiting op het renteafdekkingsbeleid.

Voor de berekening van het vereist eigen vermogen (VEV) wordt uitgegaan van de verwachte gemiddelde beleggingsmix in het volgende verslagjaar. Aangezien het fonds per 1 januari 2026 overgaat naar Wtp, is voor de berekening van het VEV echter uitgegaan van de vastgestelde nFTK-beleggingsmix. Er is sprake van voldoende eigen vermogen als de aanwezige reserves groter zijn dan het zogenoemde VEV. Ultimo 2025 was dit het geval. De uitkomsten van de berekening van het VEV staan in de navolgende tabel.

Het renterisico is het risico dat Rail & OV loopt wanneer de rente verandert. Zowel de verplichtingen als de vastrentende beleggingen veranderen in waarde als de rente verandert.

Voor een benadering van het renterisico wordt gebruik gemaakt van de duratie van de verplichtingen (VPV) en de matchingportefeuille. De duratie is een maat voor de rentegevoeligheid. De uitkomst van de duratie (van de verplichtingen) is afhankelijk van de keuze voor de rentecurve. Hierbij kan onderscheid gemaakt worden in de door DNB voorgeschreven UFR-rentecurve en de marktcurve. De UFR-curve wordt gebruikt voor het vaststellen van de dekkingsgraad.

De duratie van de verplichtingen en van de matchingportefeuille verschillen van elkaar. Als de rente (o.b.v. UFR) in de toekomst met 1% (100 basispunten) zou dalen, zouden de verplichtingen met 14,5% (1% maal de duratie van de verplichtingen) in waarde toenemen. De matchingportefeuille zal bij een 1% rentedaling met 15,9% in waarde toenemen (1% maal de duratie van de matchingportefeuille). Hierbij is buiten beschouwing gelaten dat bij een wijzigende rente de duratie ook wijzigt. Doordat in 2025 met name de lange rente is gedaald, is de duratie van de verplichtingen afgenomen.

Het totale effect van een rentebeweging wordt, naast de duratie, ook bepaald door de omvang van de portefeuilles. De omvang van de verplichtingen is groter dan de omvang van de matchingportefeuille doordat niet het hele vermogen vastrentend is belegd. Per saldo is hierdoor de toename van de waarde van de verplichtingen bij een rentedaling groter dan die van de matchingportefeuille. Een rentedaling heeft dus een negatief effect op de dekkingsgraad. 

Rail & OV beheerst het renterisico via afdekking. Het renterisico wordt bepaald op basis van de marktrente, dat wil zeggen exclusief de UFR die DNB toepast. Voor de renteafdekking is niet alleen de duratie van belang, maar ook het bedrag van de matchingportefeuille en van de verplichtingen (VPV). Voor de renteafdekking wordt uitgegaan van de omvang en duratie van de verplichtingen tegen de marktwaarde (in plaats van tegen de UFR). Daarbij wordt gemonitord of het renterisico, gemeten op basis van de curve van DNB, binnen acceptabele grenzen blijft.

De renteafdekking wordt gerealiseerd met een gecombineerde portefeuille die bestaat uit staatsobligaties en swaps, investment grade obligaties en hypotheken (de matchingportefeuille). De renteswapportefeuille wordt uitsluitend aangehouden om de afdekking van renterisico’s te bewerkstelligen. Bij de afdekking wordt niet alleen op de duratie gelet, maar ook op de verdeling van de rentegevoeligheid over de looptijden. Daarbij wordt de verdeling van de vastrentende beleggingen, inclusief renteswaps, zo goed mogelijk aangesloten op de verdeling van de verplichtingen over de jaren.

De renteafdekking is in 2025 in twee stappen in lijn gebracht met de onder Wtp beoogde renteafdekking. Hierbij is eerst de afdekking van de korterlopende verplichtingen verhoogd naar het onder Wtp-beoogde niveau. Hiermee is ook het risico verkleind dat de dekkingsgraad, voorafgaand aan het invaren, werd geraakt door renteontwikkelingen. Op een later moment is de afdekking van de langerlopende verplichtingen verlaagd. De bandbreedte rond deze afdekking bedraagt +/- 1,5 procentpunt op totaalniveau. De gemiddelde afdekking bedroeg eind 2025 72,1%.

Het zakelijke waardenrisico is het risico dat Rail & OV loopt bij waardeveranderingen van de zakelijke waarden (aandelen, private equity, infrastructuur en vastgoed). Eind 2025 belegt Rail & OV circa 45% van de beleggingen in deze zakelijke waarden. Hiervan is de aandelenportefeuille veruit het grootst. 

Het zakelijke waardenrisico beslaat bijna de helft van de totale VEV-berekening (exclusief diversificatie), dat wil zeggen ongeveer € 2.843 miljoen van het vereist eigen vermogen in de standaardtoets ziet toe op dit risico. Het risico op de zakelijke waarden wordt bepaald op basis van een scenario waarin de waarde van de beleggingen daalt. Deze schok is afhankelijk van de beleggingscategorie en varieert tussen 15% en 40%. Daarnaast wordt een correlatie verondersteld tussen rente- en aandelenschokken en tussen krediet- en aandelenrisico. Indien aandelenkoersen per 31 december 2025 met 1% dalen, dan heeft dat per saldo een negatief effect van 0,4%-punt (2024: 0,4%-punt) op de dekkingsgraad. 

Aandelen

Het zakelijke waardenrisico op aandelen wordt onder meer beheerst door middel van diversificatie naar stijlen, sectoren en regio’s. De aandelenportefeuille is deels fundamenteel (aandelenselectie aan de hand van analyse van de waarde van een bedrijf) en deels in een multifactormandaat (aandelenselectie aan de hand van specifieke kenmerken) belegd. In de toelichting op de beleggingen is weergegeven welke diversificatie in de aandelenbeleggingen is aangebracht door spreiding naar sectoren.

In de private equity-portefeuille wordt zowel gediversifieerd naar regio als naar marktsegment. In de beheersing wordt ook rekening gehouden met de specifieke kenmerken van private equity, met name het illiquide karakter.

Ook in de infrastructuurportefeuille wordt onder meer gediversifieerd naar regio en type. In de beheersing wordt rekening gehouden met de kenmerken van infrastructuur, specifiek met het illiquide karakter.

De risico’s van de vastgoedportefeuille worden onder meer beheerst door een adequate spreiding over sectoren. Daarnaast wordt in de beheersing rekening gehouden met de specifieke kenmerken van vastgoed, met name het illiquide karakter. De vastgoedbeleggingen vinden uitsluitend in Nederland plaats (op € 1 miljoen na) en zijn voor het grootste deel direct van aard (€ 2.273 miljoen).

In het kader van spreiding van risico’s is een deel van het vermogen belegd in landen buiten het eurogebied. Het fonds betaalt echter de pensioenen in euro’s uit. Hierdoor loopt Rail & OV een valutarisico. 

Dit valutarisico wordt beheerst door het valuta-afdekkingsbeleid. Conform dit beleid bedraagt de afdekking 40%. Valuta wordt afgedekt behoudens drie uitzonderingen:

• De valuta van opkomende economieën wordt niet afgedekt.
• Valuta’s waarvan de totale blootstelling minder dan 1% van de totale portefeuillewaarde betreft worden niet afgedekt.
• De Deense kroon wordt vanwege de koppeling aan de euro niet afgedekt.

Rail & OV heeft geen strategische allocatie en beleggingen in grondstoffen.

Kredietrisico is het risico dat een tegenpartij haar leningen niet, niet volledig of niet tijdig kan terugbetalen. Een verandering in dit risico uit zich onder andere in creditspreads die wijzigen en daarmee de waarde van beleggingen waarvoor sprake is van kredietrisico, zoals bedrijfsobligaties of gestructureerde producten. Hierbij gaat het onder meer om partijen die obligaties uitgeven, partijen die hypotheekleningen hebben afgesloten bij het fonds en banken waar deposito’s zijn geplaatst en/of onderhandse derivatentransacties zijn afgesloten. Het aan te houden kapitaal voor kredietrisico wordt bepaald aan de hand van een schok op de creditspread. Deze schok is afhankelijk van de rating van de tegenpartij en varieert tussen 60 basispunten voor een AAA-rating en 530 basispunten voor ratings lager dan BBB of zonder rating.

Om het kredietrisico te beperken worden eisen gesteld aan de toegestane instrumenten en de kredietwaardigheid van tegenpartijen. Daarnaast wordt gezorgd voor voldoende spreiding over landen, sectoren en tegenpartijen of worden extra zekerheden verlangd.

Het kredietrisico van de hypotheekportefeuille wordt, samen met de betalingsachterstanden, gemonitord door de waarde van de onderpanden af te zetten tegen de hoogte van de uitstaande leningen. De waardering van het onderpand wordt jaarlijks getoetst door de accountant van de externe fondsmanager.

Voor de tegenpartijen op de geldmarkt worden limieten opgesteld. Deze limieten geven het maximale bedrag weer dat alle geldmarktposities met één bepaalde tegenpartij op enig moment mag bedragen. Uitzettingen als deposito’s en kortlopende obligaties vallen samen onder dezelfde limiet. De limieten worden onder andere bepaald aan de hand van creditratings die zijn gebaseerd op de laagste lange termijn rating van twee verschillende ratingbureaus. De volgens deze methodiek opgestelde limietenlijst wordt gebruikt om de uitzettingen te monitoren.

Voor nadere toelichting ten aanzien van derivaten wordt verwezen naar de alinea Financiële instrumenten (derivaten) in deze paragraaf.

De belangrijkste verzekeringstechnische risico’s betreffen de levensverwachting van de deelnemers en de mogelijkheid van arbeidsongeschiktheid van actieve deelnemers.

De bepaling van de pensioenverplichtingen wordt onder andere gebaseerd op de levensverwachtingen zoals die door het Actuarieel Genootschap (AG) worden gepubliceerd, de zogenaamde AG-prognosetafels. Deze tafels geven de verwachte sterfte voor de hele bevolking weer. In 2024 zijn de AG-prognosetafels geüpdatet en zijn toen door Rail & OV verwerkt in de cijfers. In 2025 heeft geen wijziging plaatsgevonden.

De ervaring leert dat de feitelijke sterfte bij de meeste pensioenfondsen lager is dan die van de hele bevolking. Op grond van het deelnemersbestand van Rail & OV wordt dan ook een correctie toegepast. Jaarlijks wordt getoetst of de gebruikte aannames ten aanzien van de correctiefactoren nog aansluiten bij de waarnemingen in het fonds. In 2025 heeft er een onderzoek plaats gevonden naar de waargenomen sterfte binnen het pensioenfonds Rail & OV en is vastgesteld dat de gebruikte correctiefactoren nog passend zijn bij het deelnemersbestand.

De pensioenregeling kent enkele keuzemogelijkheden (zoals vervroegen, uitstellen of omzetten van ouderdomspensioen in partnerpensioen). Uitgangspunt hierbij is dat het fonds hierop geen winst of verlies maakt. Winst of verlies komt ten gunste respectievelijk ten laste van de dekkingsgraad en dus de financiële positie van alle belanghebbenden. Deze zogenaamde flexfactoren worden jaarlijks vastgesteld. Hierbij worden de factoren aangepast aan onder meer de rentestand en andere grondslagen, zodat eventuele winsten of verliezen op het gebruik van deze keuzemogelijkheden worden beperkt. Vanwege de verwachte overgang naar Wtp in 2026 zijn de flexfactoren echter niet geüpdatet.

Het arbeidsongeschiktheidsrisico betreft de kosten van de premievrije voortzetting van de pensioenopbouw bij arbeidsongeschiktheid en het WIA-excedentpensioen. Ter afdekking van de kosten van de premievrije voortzetting is een opslag in de pensioenpremie opgenomen.

Rail & OV houdt beleggingen aan die niet, of niet zonder groot waardeverlies, op zeer korte termijn verkocht kunnen worden. Dit geldt bijvoorbeeld voor direct vastgoed, private equity en infrastructuur. Deze beleggingen zijn zodanig ingevuld dat de risico’s van waardedaling voldoende worden weerspiegeld in het renterisico, het koersrisico zakelijke waarden en het kredietrisico. Er is daarom geen aanvullende buffer vereist. In de toelichting op de balans bij de beleggingen is de basis van de waardering uiteengezet. Hieruit valt af te leiden welk deel van de waarde van de portefeuille is afgeleid van marktnoteringen. Dit geeft een indicatie van de liquiditeit. In de ALM-studie wordt ook een toets gedaan op de maximale weging van illiquide beleggingen.

Daarnaast loopt Rail & OV liquiditeitsrisico dat voortkomt uit de derivatenposities. Om dit liquiditeitsrisico inzichtelijk te maken wordt een liquiditeitstoets uitgevoerd. In de liquiditeitstoets wordt de impact op de beschikbare liquiditeitsbronnen bepaald als gevolg van gesimuleerde rente- en valutabewegingen. De beschikbare liquiditeitsbronnen zijn bijvoorbeeld liquide middelen, onderpand in liquiditeiten en obligaties in de geldmarktportefeuille. Ook wordt rekening gehouden met de beschikbare sturingsmiddelen. De toets wordt uitgevoerd op een dag- en weekhorizon. Op deze wijze wordt inzicht gekregen in de benodigde hoeveelheid liquide middelen bij marktstress. 

Er is sprake van concentratie als er bijvoorbeeld geen evenwichtige spreiding over beleggingscategorieën, sectoren, regio’s of tegenpartijen is. Als een regio, sector of tegenpartij in zwaar weer komt, kan dit bij voldoende spreiding worden opgevangen door de overige beleggingen. Rail & OV heeft een kader voor het concentratierisico, om te borgen dat concentratierisico wordt meegewogen in de beleggingsportefeuille. De spreiding is onder meer weergegeven in de overzichten onder de paragraaf S2 Zakelijke waardenrisico. Omdat Rail & OV zijn beleggingen goed heeft gespreid, is voor dit risico geen buffer nodig.

Dit betreft het risico van fouten in de uitvoering en onverwachte externe gebeurtenissen. Conform de regels van het standaardmodel hoeft Rail & OV hiervoor geen buffer aan te houden.

De aandelen en bedrijfsobligaties waarin Rail & OV belegt, worden niet (enkel) gekozen op grond van de samenstelling van een index, maar op grond van verwachtingen ten aanzien van het rendement en risico van de ondernemingen. Dit beleid brengt het risico met zich mee dat de waardeontwikkeling afwijkt van die van marktindices. Voor deze afwijking zijn bandbreedtes (tracking errors) afgesproken tussen Rail & OV en de vermogensbeheerders. Conform het standaardmodel van DNB dient alleen een buffer te worden aangehouden voor het aandelenrisico (beursgenoteerd). De allocatie naar de categorie aandelenbeleggingen heeft een tracking error van ongeveer 0,5%. Dit leidt tot een risicobeslag van circa 0,1% (2024: 4%) van de totale VEV-berekening (exclusief diversificatie).

Voor de uitvoering van het beleggingsbeleid wordt gebruik gemaakt van derivaten. Rail & OV gebruikt derivaten hoofdzakelijk om het renterisico en valutarisico af te dekken. Daarnaast kunnen vermogensbeheerders derivaten gebruiken voor efficiënt portefeuillebeheer. In principe geldt dat derivaten uitsluitend worden gebruikt voor zover dit passend is binnen het algemene beleggingsbeleid. De portefeuillestructuur en het risicoprofiel, berekend inclusief de effecten van derivaten, dienen zich binnen de door het bestuur vastgestelde grenzen (limieten) te bevinden. Het risico dat tegenpartijen niet aan hun betalingsverplichtingen kunnen voldoen, wordt beperkt door het stellen van onderpandeisen met tussentijdse afrekeningen, een lijst met gekwalificeerde tegenpartijen waarvoor limieten zijn gesteld ten aanzien van openstaande posities en ISDA/CSA-contracten met tegenpartijen (dit zijn contractuele standaarden, waaronder een Credit Support Annex (CSA) van de International Swaps and Derivatives Association (ISDA)). Tegenpartijrisico op rentederivaten wordt sterk gereduceerd doordat alle nieuwe derivaten via centrale clearing partijen afgesloten worden en reeds bestaande derivaten voor zover mogelijk overgebracht zijn.

Naast de specifieke beheersmaatregelen ten aanzien van bovengenoemde risicocategorieën, zijn hieronder enkele belangrijke algemene maatregelen en instrumenten voor beheersing en monitoring weergegeven:

Governance

• Risicomanagementfunctie ingericht
• Compliancefunctie ingericht
• Adequate uitwerking van taken en verantwoordelijkheden, adequaat besturingsmodel, naleving beleggingsrestricties
• Toetsen van de organisatie van het fonds aan de Code Pensioenfondsen
• Prudent person verklaring
• Vaststellen van een Strategisch Beleggingsbeleid 
• Vaststellen van een Beleggingsplan voor het komende jaar

Financieel risicobeleid

• Afdekken financiële risico’s op basis van beleidsafspraken, risico-inschatting, scenarioanalyse, stresstesten, bijstelling risicoprofiel, etc.
• Aanhouden collateral (onderpand) in cash of veilige staatsobligaties voor derivatenposities
• Gedegen (risico)analyse bij nieuwe producten op vermogensgebied, bij substantiële wijzigingen in de pensioenregeling, etc.
• Vaststelling jaarbeleid
• Vaststellen financieel crisisplan 
• Opstellen herstelplan indien relevant

Onderzoeken en analyses

• Uitvoeren ALM-studie
• Uitvoeren actuariële analyse
• Uitvoeren haalbaarheidstoets
• Uitvoeren SIRA
• Actualiseren IRCF 

Beleggingen met genoteerde marktprijzen worden verhandeld op een actieve markt. Hieronder vallen onder meer beursgenoteerde aandelen, obligaties en beleggingsfondsen. 

Direct vastgoed in exploitatie wordt getaxeerd door onafhankelijke externe taxateurs. Ook de waarde van het vastgoed in ontwikkeling wordt in principe bepaald met behulp van onafhankelijke taxaties.

De Netto Contante Waarde (NCW)-methode ligt ten grondslag aan de berekening van de participatiewaarde in het Nederlands Hypotheken Fonds. Ultimo 2025 heeft € 1.930 miljoen betrekking op hypotheken en € 1.404 miljoen op deposito's. Daarnaast zijn de derivaten en callgelden hier verantwoord.

Voor niet-beursgenoteerde fondsbeleggingen in vastgoed, private equity, infrastructuur en impact wordt de waardering bepaald op basis van de laatst ontvangen fondsrapportage, gecorrigeerd voor kasstromen in de periode vanaf de balansdatum van de fondsrapportage tot de balansdatum van de jaarrekening. De rapportages zijn in een beperkt aantal gevallen niet door een externe accountant gecontroleerd. Om onzekerheden ten aanzien van de waardering te mitigeren, vinden er gedurende het jaar gesprekken plaats met de externe managers en wordt op kwartaalbasis de waardeontwikkeling gevolgd en beoordeeld aan de hand van ontwikkelingen in de markt. Daarnaast wordt jaarlijks achteraf een aansluiting gemaakt met de gecontroleerde jaarrekeningen van deze fondsen. De inschatting is dat, gezien de mitigerende maatregelen, de afwijking niet materieel is voor het vermogen en het resultaat.

Liquide middelen en overlopende posten inzake beleggingen zijn onder de regel “Beleggingen gewaardeerd tegen niet-reële waarde” verantwoord.

De beleggingen worden hierna per categorie toegelicht.

Voor de deelportefeuille woningen en voor de deelportefeuille commercieel vastgoed (kantoren, winkels en leren) is afzonderlijk een gevoeligheidsanalyse uitgevoerd.

Woningen zijn vooral gevoelig voor wijzigingen in de kapitalisatiefactor die in de markt wordt gehanteerd. Daarom is de gevoeligheidsanalyse gebaseerd op zowel een daling als een stijging van de huurwaardekapitalisatiefactor van 5% en 10%. Dit leidt tot onderstaande verandering van de waarde: 

Gedurende 2025 is € 93 miljoen geïnvesteerd in vastgoed in ontwikkeling (2024: € 32 miljoen). Daarnaast zijn één woningcomplex en één woningcomplex met een commerciële plint aangekocht voor een investeringswaarde van in totaal € 189 miljoen. In 2025 is één woningcomplex met 127 woningen opgeleverd en overgegaan van ontwikkeling naar exploitatie.

Dit betreft met name vastgoed belegd via niet-beursgenoteerde instellingen. De waarde van de niet-beursgenoteerde, privaat indirecte vastgoedbeleggingen is, net als in 2024, volledig ontleend aan de rapportages over het vierde kwartaal van de fondsmanagers.

De samenstelling van de aandelenbeleggingen naar sectoren is als volgt:

De obligaties zijn beursgenoteerd. Eind 2025 is € 124 miljoen aan opgelopen rente verantwoord onder de obligaties (2024: € 130 miljoen).

Per balansdatum is € 846 miljoen aan obligaties uitgeleend (2024: € 1.451 miljoen). Het beheer en de administratie van de uitgeleende stukken zijn uitbesteed aan een bewaarbank (zie ook de toelichting bij de rubriek "Aandelen").

Het in obligaties verstrekte onderpand uit hoofde van derivatentransacties bedraagt eind 2025 € 766 miljoen (2024: € 554 miljoen).

Ultimo 2025 is voor € 2.878 miljoen belegd in geldmarktfondsen (2024: € 1.371 miljoen).

Rail & OV belegt in hypothecaire leningen middels het Nederlands Hypotheken Fonds (NHF). Dit fonds investeert in nieuwe hypotheken onder het label MUNT Hypotheken, waarbij Rail & OV zijn eigen investeringscriteria bepaalt. Ultimo 2025 betreft dit een waarde van € 1.930 miljoen (2024: € 1.936 miljoen). 

Per balansdatum is belegd in deposito’s voor € 1.404 miljoen (2024: € 1.769 miljoen). 

De positieve marktwaarde van de callgelden wordt verantwoord onder de overige beleggingen. Uit hoofde van derivatentransacties heeft Rail & OV € 1.704 miljoen aan callgelden geleverd (2024: € 558 miljoen).

De waarde van private equity wordt bepaald aan de hand van de meest recente managementrapportages van de fondsmanagers, gecorrigeerd voor kasstromen in de periode vanaf de balansdatum van de rapportage tot balansdatum van de jaarrekening.

De liquide middelen worden aangewend voor beleggingstransacties.

De vorderingen inzake beleggingen hebben voornamelijk betrekking op af te wikkelen geld- en kapitaalmarkttransacties en vorderingen verband houdend met vastgoed en aandelen.

Dit zijn beleggingen die bijdragen aan een duurzame maatschappelijke ontwikkeling. De waardering is gebaseerd op de meest recente rapportage van de externe manager, gecorrigeerd voor kasstromen in de periode vanaf de balansdatum van de rapportage tot balansdatum van de jaarrekening.

Onder liquide middelen wordt verstaan de bij banken aangehouden rekening-courantsaldi en bij banken aangehouden overige middelen, die niet zijn opgenomen onder beleggingen. De liquide middelen zijn direct opeisbaar.

Het resultaat over 2025 is toegevoegd aan de algemene reserve.

De solvabiliteitscijfers zijn gebaseerd op de bepalingen van het FTK. Het minimaal vereiste vermogen is 4,2% van de pensioenverplichtingen, overeenkomend met een bedrag van € 747 miljoen (2024: € 837 miljoen). Op grond van het FTK is een zodanig eigen vermogen vereist dat met een zekerheid van 97,5% wordt voorkomen dat Rail & OV binnen een periode van een jaar over minder waarden beschikt dan de hoogte van de technische voorzieningen. Afhankelijk van de samenstelling van de beleggingsportefeuille moeten buffers worden aangehouden voor renterisico, risico met betrekking tot zakelijke waarden, valutarisico, grondstoffenrisico, kredietrisico en verzekeringstechnisch risico. Het totale VEV bedraagt € 3.877 miljoen (2024: € 4.253 miljoen), wat overeenkomt met een vereiste dekkingsgraad van 121,8% (2024: 121,3%) bij een gemiddelde beleggingsmix volgend jaar.

Onder pensioenopbouw is de actuariële waarde van de opbouw van het ouderdoms- en nabestaandenpensioen in het verslagjaar opgenomen. Ook de premie voor de dekking van de risico’s met betrekking tot overlijden en arbeidsongeschiktheid is hierin opgenomen.

Op grond van de wettelijke vereisten en de financiële positie (beleidsdekkingsgraad hoger dan 110%) heeft het bestuur in november 2025 besloten om per 31 december 2025 een indexatie te verlenen ad 3,02%. In 2024 heeft het bestuur besloten om voor de maatstaf prijsinflatie uit te gaan van het CBS-cijfer "consumentenprijsindex alle bestedingen”, gemeten over de periode van 1 oktober tot en met 30 september daaraan voorafgaand.

De rentetoevoeging is berekend op basis van een rente van 2,330% (in 2024: 3,439%). Deze rente komt overeen met de 1-jaarsrente volgens de rentetermijnstructuur per 1 januari 2025.

Verwachte toekomstige pensioenuitkeringen worden vooraf actuarieel berekend en opgenomen in de voorziening pensioenverplichtingen. De op deze regel opgenomen afname van de voorziening betreft het bedrag dat vrijvalt voor pensioenuitkeringen in de verslagperiode. Van dit bedrag is 2% vrijgevallen ter dekking van uitvoeringskosten.

Toekomstige pensioenuitvoeringskosten, voor zover niet gedekt door premieopslagen, worden opgenomen in de voorziening pensioenverplichtingen. De op deze regel opgenomen afname van de voorziening betreft het bedrag dat vrijkomt ten behoeve van de financiering van de kosten in de verslagperiode.

Jaarlijks wordt per 31 december de marktwaarde van de technische voorzieningen herrekend door toepassing van de actuele rentetermijnstructuur. De gehanteerde geüniformeerde rente (RTS) is 3,16% (2024: 2,16%). Rail & OV hanteert de rentecurve die DNB publiceert ten behoeve van haar toezicht op pensioenfondsen. In de door DNB gepubliceerde rentetermijnstructuur wordt gebruik gemaakt van de UFR. De UFR-benadering houdt in dat de rente voor zeer lange looptijden naar een afgesproken niveau toe beweegt.

De actuariële waarde van de aanspraken die zijn verkregen door ontvangen waardeoverdrachten van € 99 miljoen (2024: € 57 miljoen) was in het verslagjaar hoger dan de actuariële waarde van de door Rail & OV overgedragen aanspraken van € 15 miljoen (2024: € 16 miljoen). Per saldo is de voorziening door in- en uitgaande waardeoverdrachten gestegen.

In 2025 heeft het uitvoerend bestuur besloten de huidige actuariële waarderingsmethodiek onder FTK te wijzigen van continue jaarlijks naar de postnumerando maandelijkse betalingsmethodiek. Door deze aanpassing van de waarderingsmethodiek onder het nFTK ontstaat aansluiting tussen de waarderingsmethodiek vlak voor invaren en direct bij invaren (Wtp). Het effect van de schattingswijziging is een afname van de voorziening pensioenverplichtingen met € 66 miljoen.

Daarnaast is in 2025 het leeftijdsverschil hoofd- en medeverzekerde geactualiseerd. Dit heeft niet geleid tot een wijziging in de gehanteerde leeftijdsterugstelling. Daarnaast is in 2025 het opslagpercentage voor toekomstige kosten (excassokosten) geactualiseerd. Dit heeft niet geleid tot een wijziging van het opslagpercentage. Dit geldt eveneens voor de opslag overlijdensuitkering alsmede voor de opslag latent wezenpensioen.

Jaarlijks onderzoekt Rail & OV de correctiefactoren ervaringssterfte middels een backtest. De backtest heeft niet geleid tot een aanpassing van de correctiefactoren ervaringssterfte.

In deze post zijn diverse mutaties begrepen, waaronder uit hoofde van overlijden en arbeidsongeschiktheid.